Tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể

Trả lời

Tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể: Hoạt động cần thiết và được pháp luật công nhận

Hoạt động mà chị M.T.H đang dự định thực hiện, bao gồm quay phim, chụp ảnh, ghi chép lại các buổi biểu diễn và truyền dạy múa truyền thống của người Thái ở Mộc Châu, Sơn La, hoàn toàn được coi là tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể theo quy định của pháp luật. Cụ thể, tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể là hoạt động ghi, thu lại di sản văn hóa phi vật thể ở tình trạng hiện tại trong trạng thái khác nhau và thu thập các tài liệu liên quan nhằm mục đích xây dựng cơ sở dữ liệu di sản văn hóa phi vật thể phục vụ lưu giữ lâu dài, tra cứu, phục hồi, giới thiệu, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.

Hoạt động này không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa độc đáo mà còn là một trong các hoạt động dịch vụ của bảo tàng được quy định rõ tại Luật Di sản văn hóa, cụ thể là điểm đ khoản 1 Điều 77 của Luật Di sản văn hóa số 45/2025/QH15, bao gồm "Tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể; nghiên cứu tư vấn lập hồ sơ khoa học di tích" ^[4]. Điều này cho thấy tầm quan trọng và sự công nhận của nhà nước đối với việc ghi nhận và lưu trữ các giá trị văn hóa truyền thống.

Đối tượng và Phạm vi áp dụng của quy định

Các quy định về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng, cá nhân có liên quan đến hoạt động này ^[2]. Do đó, với vai trò là cán bộ văn hóa, chị M.T.H và các cơ quan liên quan tại địa phương có trách nhiệm và quyền hạn để thực hiện các hoạt động tư liệu hóa này. Nghị định 215/2025/NĐ-CP là văn bản quy định chi tiết một số điều của Luật Di sản văn hóa, bao gồm cả các quy định liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể ^[1].

Nguyên tắc và trách nhiệm khi tư liệu hóa di sản

Khi thực hiện tư liệu hóa, cần lưu ý các nguyên tắc chung trong thực hành di sản văn hóa phi vật thể. Mặc dù tư liệu hóa không phải là "thực hành" trực tiếp, nhưng nó phục vụ mục đích bảo tồn và phát huy giá trị của việc thực hành. Do đó, cần đảm bảo gìn giữ giá trị của di sản với các hình thức thể hiện, tri thức, kỹ năng, kỹ thuật và không gian thực hành liên quan; không đưa những yếu tố không phù hợp vào di sản ^[3]. Việc ghi nhận cần phản ánh đúng bản chất, không phổ biến và thực hành sai lệch nội dung di sản. Đồng thời, cần có sự tham gia của cộng đồng chủ thể vào quá trình tư liệu hóa để đảm bảo tính chân thực và sự đồng thuận.

Việc tư liệu hóa cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp, có hệ thống để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ mục đích lưu giữ lâu dài, tra cứu, phục hồi, giới thiệu, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.