Trở ngại khách quan trong tố tụng và thực hiện quyền, nghĩa vụ
“Chào luật sư, tôi là chị H. ở quận 10, TP.HCM. Tôi làm nghề kinh doanh online. Vừa rồi tôi có một vụ kiện nhỏ về tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa. Đáng lẽ ra tôi phải nộp đơn kháng cáo trong thời hạn quy định, nhưng đúng lúc đó mẹ tôi bị bệnh nặng phải nhập viện cấp cứu ở quê, tôi phải về chăm sóc bà. Vì vậy tôi đã lỡ mất thời hạn nộp đơn. Liệu trường hợp của tôi có được coi là trở ngại khách quan để Tòa án xem xét lại không?”
Trả lời
Hiểu về "Trở ngại khách quan" trong trường hợp của chị
Trường hợp của chị H. liên quan đến việc không thể thực hiện nghĩa vụ (nộp đơn kháng cáo) do hoàn cảnh bất khả kháng. Trong pháp luật, trở ngại khách quan được định nghĩa là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền hoặc nghĩa vụ của mình. Việc mẹ chị bị bệnh nặng, cần chị chăm sóc tại quê, đã tạo ra một hoàn cảnh khách quan nằm ngoài sự kiểm soát của chị, khiến chị không thể thực hiện việc nộp đơn kháng cáo đúng thời hạn. Đây chính là một yếu tố quan trọng để Tòa án xem xét.
Áp dụng quy định pháp luật
Pháp luật tố tụng có quy định về việc xem xét các trường hợp vắng mặt hoặc không thực hiện được nghĩa vụ do trở ngại khách quan. Chẳng hạn, trong một số trường hợp liên quan đến tố tụng, nếu một người vắng mặt vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan, Hội đồng xét xử có thể hoãn phiên tòa để đảm bảo quyền lợi của các bên
[1]. Mặc dù trường hợp của chị là về thời hạn kháng cáo chứ không phải vắng mặt tại phiên tòa, nguyên tắc cơ bản về việc xem xét các yếu tố khách quan gây cản trở việc thực hiện quyền và nghĩa vụ vẫn được áp dụng tương tự.Các văn bản pháp luật nói chung, từ các nghị quyết của Quốc hội
[2] đến các quy định chuyên ngành của các cơ quan nhà nước [3], đều hướng tới việc đảm bảo công bằng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân trong khuôn khổ pháp luật. Do đó, việc chị không thể nộp đơn kháng cáo do phải chăm sóc mẹ bệnh nặng có thể được Tòa án xem xét là một trở ngại khách quan hợp lý.Cách thức giải quyết
Để Tòa án xem xét, chị cần làm một đơn xin gia hạn/phục hồi thời hạn kháng cáo, trong đó trình bày rõ lý do trở ngại khách quan đã khiến chị không thể nộp đơn đúng hạn. Kèm theo đơn này, chị phải cung cấp đầy đủ các bằng chứng chứng minh cho lý do của mình, ví dụ như giấy tờ xác nhận của bệnh viện về tình trạng bệnh của mẹ, thời gian mẹ nằm viện, hoặc bất kỳ giấy tờ nào khác chứng minh việc chị phải có mặt để chăm sóc mẹ trong khoảng thời gian đó. Tòa án sẽ căn cứ vào các chứng cứ này để quyết định liệu có chấp nhận lý do trở ngại khách quan của chị và cho phép chị thực hiện quyền kháng cáo hay không.