Trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự kiện bất ngờ gây hại môi trường
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng gỗ nhỏ ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Tuần trước, do chập điện bất ngờ, xưởng tôi bị cháy lan sang bãi phế liệu gần đó, gây ra khói bụi ô nhiễm nghiêm trọng. Tôi đã cố gắng dập lửa nhưng không kịp. Giờ chính quyền địa phương yêu cầu tôi bồi thường thiệt hại môi trường. Tôi thấy đây là sự kiện bất ngờ, tôi đâu có cố ý gây cháy hay ô nhiễm. Liệu tôi có phải chịu trách nhiệm không ạ?”
Trả lời
Thế nào là "Sự kiện bất ngờ" trong bảo vệ môi trường?
Theo quy định pháp luật, sự kiện bất ngờ được hiểu là sự kiện mà cá nhân, tổ chức không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi nguy hại cho xã hội do mình gây ra. Điều này có nghĩa là nếu một sự cố môi trường xảy ra mà nguyên nhân không nằm trong khả năng dự đoán hay kiểm soát hợp lý của chủ thể, thì đó có thể được coi là sự kiện bất ngờ. Mục đích của Luật Bảo vệ môi trường là quy định về hoạt động bảo vệ môi trường, cũng như quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể liên quan
[1].Trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự kiện bất ngờ
Trong trường hợp của anh, việc chập điện bất ngờ gây cháy và ô nhiễm khói bụi là một tình huống phức tạp. Mặc dù anh không cố ý gây ra thiệt hại, pháp luật vẫn xem xét trách nhiệm dựa trên nguyên tắc "cố ý hoặc vô ý" trong việc vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường
[2]. Cụ thể, Nghị định số 26-CP quy định rằng mọi hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự đều phải bị xử phạt hành chính. Quan trọng hơn, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường gây thiệt hại về vật chất phải bồi thường theo quy định của pháp luật [2].Tuy nhiên, việc xác định đây có phải là "sự kiện bất ngờ" hoàn toàn hay không cần dựa trên việc anh có thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa cháy nổ, bảo vệ môi trường theo quy định hay không. Nếu anh đã tuân thủ mọi quy định về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, và quản lý chất thải (bãi phế liệu) nhưng sự cố vẫn xảy ra do một nguyên nhân khách quan không thể lường trước, thì đây có thể là cơ sở để xem xét giảm nhẹ hoặc miễn trách nhiệm trong một số trường hợp. Tuy nhiên, trách nhiệm bồi thường thiệt hại môi trường thường là trách nhiệm khách quan, tức là chỉ cần có thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi (dù vô ý) và thiệt hại, thì trách nhiệm bồi thường vẫn có thể phát sinh. Pháp luật cũng quy định các nguyên tắc chung về thi hành án và xử lý tài sản liên quan đến các quyết định pháp lý
[3].