Trách nhiệm pháp lý khi sử dụng Trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh
“Tôi là chủ một cửa hàng bán đồ thủ công mỹ nghệ ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, tôi có thuê một công ty phần mềm phát triển một hệ thống **trí tuệ nhân tạo** để gợi ý sản phẩm cho khách hàng trên website và tự động trả lời các câu hỏi thường gặp. Hệ thống này đôi khi đưa ra những gợi ý không phù hợp hoặc trả lời sai, khiến khách hàng phàn nàn. Tôi muốn biết liệu có quy định pháp luật nào về trách nhiệm của bên phát triển AI hay trách nhiệm của tôi khi sử dụng AI không, và nếu có sự cố thì ai sẽ chịu trách nhiệm?”
Trả lời
Hiện trạng pháp lý về Trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam
Chào chị L.T.M, về vấn đề chị quan tâm liên quan đến trách nhiệm pháp lý khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động kinh doanh, hiện nay Việt Nam chưa có một đạo luật chuyên biệt hay nghị định riêng toàn diện điều chỉnh trực tiếp về AI. Tuy nhiên, khái niệm về trí tuệ nhân tạo đã bắt đầu được nhắc đến trong các văn bản định hướng phát triển công nghệ của quốc gia, thể hiện sự quan tâm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc xây dựng khung pháp lý cho lĩnh vực này
[1]. Các cơ quan quản lý nhà nước và Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đã và đang đưa ra các kết luận, chỉ đạo về việc nghiên cứu, phát triển và quản lý các công nghệ mới, trong đó có AI, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và có trách nhiệm[2].Xác định Trách nhiệm pháp lý khi AI gây ra sự cố
Trong bối cảnh chưa có luật chuyên biệt, việc xác định trách nhiệm pháp lý khi hệ thống AI của chị gây ra lỗi hoặc thiệt hại sẽ dựa trên các quy định pháp luật hiện hành có liên quan, như Luật Dân sự, Luật Thương mại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, và các quy định về hợp đồng. Cụ thể:
* Trách nhiệm hợp đồng: Nếu chị ký hợp đồng với công ty phát triển phần mềm AI, trách nhiệm của mỗi bên sẽ được quy định rõ trong hợp đồng. Công ty phát triển có thể chịu trách nhiệm nếu AI hoạt động không đúng cam kết, không đạt hiệu suất đã thỏa thuận hoặc có lỗi kỹ thuật do quá trình phát triển. Chị nên xem xét lại các điều khoản về chất lượng sản phẩm, bảo hành, và bồi thường thiệt hại trong hợp đồng đã ký. * Trách nhiệm ngoài hợp đồng (trách nhiệm bồi thường thiệt hại): Trong trường hợp AI gây thiệt hại cho khách hàng (ví dụ: tư vấn sai gây mất mát tài chính), có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Việc xác định ai chịu trách nhiệm (chủ cửa hàng, nhà phát triển, hay thậm chí là người dùng cuối) là một vấn đề phức tạp. Thông thường, người sử dụng AI (chủ cửa hàng) có thể phải chịu trách nhiệm ban đầu trước khách hàng, sau đó có quyền yêu cầu bên phát triển bồi hoàn nếu lỗi thuộc về họ. Việc này sẽ phụ thuộc vào mức độ kiểm soát của chị đối với AI, khả năng dự đoán rủi ro và các điều khoản trong hợp đồng với nhà phát triển. * Trách nhiệm sản phẩm: Nếu phần mềm AI được coi là một “sản phẩm”, các quy định về trách nhiệm sản phẩm lỗi có thể được áp dụng. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này cho phần mềm và đặc biệt là AI còn nhiều tranh cãi và cần được làm rõ trong tương lai.
Khuyến nghị và Giải pháp cho Chị L.T.M
Để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ quyền lợi của mình, chị nên thực hiện các biện pháp sau:
Trong trường hợp cụ thể của chị, nếu khách hàng đã phàn nàn và có thiệt hại, chị nên liên hệ với công ty phát triển AI để yêu cầu họ khắc phục lỗi hoặc xem xét trách nhiệm theo hợp đồng. Nếu không giải quyết được, chị có thể cần tham vấn luật sư để được tư vấn cụ thể hơn về các bước pháp lý tiếp theo.