Trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ
“Chào luật sư, tôi là chủ một quán cà phê nhỏ ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Gần đây, quán của tôi bị đình chỉ hoạt động oan sai do quyết định của một cán bộ phường. Sau đó Nhà nước đã bồi thường thiệt hại cho tôi. Tôi nghe nói vị cán bộ đó sẽ phải 'hoàn trả' lại tiền cho Nhà nước. Điều này có đúng không và trách nhiệm 'hoàn trả' được quy định thế nào ạ? Tôi muốn biết liệu có phải tất cả các trường hợp cán bộ gây thiệt hại đều phải 'hoàn trả' không?”
Trả lời
Khái niệm "Hoàn trả" trong bồi thường nhà nước
Chị H.T.L thân mến, trường hợp của chị là một ví dụ điển hình về việc Nhà nước thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra. Theo quy định pháp luật, hoàn trả là trách nhiệm của người thi hành công vụ gây thiệt hại phải trả lại một khoản tiền cho ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025
[1]. Điều này có nghĩa là, sau khi Nhà nước đã bồi thường cho cá nhân, tổ chức bị thiệt hại (như trường hợp của chị) do hành vi trái pháp luật của cán bộ, thì Nhà nước có quyền yêu cầu người cán bộ đó phải hoàn trả lại một phần hoặc toàn bộ số tiền bồi thường đã chi trả.Điều kiện và phạm vi trách nhiệm hoàn trả
Không phải mọi trường hợp người thi hành công vụ gây thiệt hại đều phải hoàn trả toàn bộ số tiền. Trách nhiệm hoàn trả phát sinh khi người thi hành công vụ có lỗi trong việc gây ra thiệt hại, dẫn đến việc Nhà nước phải bồi thường
[2]. Phạm vi và mức độ hoàn trả sẽ được xem xét dựa trên mức độ lỗi, tính chất của hành vi gây thiệt hại, và các yếu tố khác theo quy định cụ thể của pháp luật về bồi thường nhà nước. Mục đích của quy định này là nhằm đảm bảo tính răn đe, nâng cao trách nhiệm của người thi hành công vụ, đồng thời bảo vệ ngân sách nhà nước.Cơ sở pháp lý và quy trình thực hiện
Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 quy định chi tiết về phạm vi điều chỉnh của Luật, trong đó bao gồm cả trách nhiệm hoàn trả
[1]. Việc giải quyết yêu cầu bồi thường được thực hiện theo nguyên tắc kịp thời, công khai, bình đẳng, thiện chí, trung thực, đúng pháp luật [3]. Cá nhân, tổ chức bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường từ Nhà nước [4]. Sau khi quá trình bồi thường cho người bị thiệt hại hoàn tất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét trách nhiệm của người cán bộ gây ra thiệt hại để quyết định việc hoàn trả. Quy trình và mức hoàn trả cụ thể sẽ được xác định theo các văn bản hướng dẫn chi tiết của Luật này.Như vậy, việc chị nghe nói vị cán bộ đó sẽ phải hoàn trả tiền cho Nhà nước là có cơ sở pháp lý. Trách nhiệm này là một phần quan trọng trong cơ chế bồi thường nhà nước nhằm đảm bảo sự công bằng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước.