Trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ
“Chị Hạnh, là một cán bộ tư pháp tại phường X, quận Đống Đa, Hà Nội, đang rất lo lắng. Vừa rồi, trong quá trình giải quyết một vụ việc hành chính, chị đã có sai sót dẫn đến việc Nhà nước phải bồi thường cho một người dân số tiền 50 triệu đồng. Chị nghe nói sau khi Nhà nước bồi thường xong, người gây ra thiệt hại như chị sẽ phải "hoàn trả" lại tiền cho ngân sách nhà nước. Chị muốn biết cụ thể về trách nhiệm này, liệu có phải chị sẽ phải trả lại toàn bộ số tiền đó không và quy định ở đâu?”
Trả lời
Khái niệm và cơ sở pháp lý của trách nhiệm hoàn trả
Chào chị Hạnh, về thắc mắc của chị liên quan đến trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ, đây là một quy định quan trọng trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Theo định nghĩa, hoàn trả là trách nhiệm của người thi hành công vụ gây thiệt hại phải trả lại một khoản tiền cho ngân sách nhà nước theo quy định của Luật này. Điều 1 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 (VBHN) đã quy định rõ về phạm vi điều chỉnh của Luật, bao gồm cả trách nhiệm hoàn trả này
[1].Bối cảnh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước
Trước hết, cần hiểu rằng Nhà nước có trách nhiệm bồi thường cho cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra trong hoạt động quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án
[1]. Các đối tượng được bồi thường bao gồm cá nhân, tổ chức bị thiệt hại về vật chất, tinh thần do người thi hành công vụ gây ra [2]. Việc bồi thường này được thực hiện theo các nguyên tắc bồi thường của Nhà nước, đảm bảo kịp thời, công khai, bình đẳng, thiện chí, trung thực và đúng pháp luật [3]. Những người như người bị thiệt hại hoặc người thừa kế của họ có quyền yêu cầu bồi thường từ Nhà nước [4].Trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ
Sau khi Nhà nước đã thực hiện việc bồi thường cho người bị thiệt hại, người thi hành công vụ đã gây ra thiệt hại sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn trả lại một phần hoặc toàn bộ số tiền đã bồi thường vào ngân sách nhà nước. Đây là cơ chế để đảm bảo tính công bằng và trách nhiệm cá nhân trong công vụ.
Đối với câu hỏi của chị Hạnh về việc có phải trả lại toàn bộ số tiền hay không và quy định cụ thể ở đâu, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 có các chương và điều khoản chi tiết quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm hoàn trả, mức hoàn trả, thủ tục hoàn trả, và các yếu tố được xem xét khi xác định mức hoàn trả (ví dụ như lỗi vô ý hay cố ý, mức độ thiệt hại, khả năng tài chính của người phải hoàn trả...). Tuy nhiên, các điều luật cụ thể về mức độ và điều kiện hoàn trả chi tiết không nằm trong các điều luật được cung cấp ở đây. Chị Hạnh nên tham khảo các quy định chi tiết hơn trong các chương liên quan đến trách nhiệm hoàn trả của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 để nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình.