Trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là cán bộ địa chính ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Vừa rồi, do sơ suất trong quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Nhà nước phải bồi thường cho một hộ dân gần 200 triệu đồng. Bây giờ, cơ quan tôi yêu cầu tôi phải hoàn trả số tiền đó vào ngân sách nhà nước. Tôi không hiểu rõ lắm về quy định này, liệu tôi có phải trả lại toàn bộ số tiền đó không và dựa trên căn cứ pháp lý nào?”
Trả lời
Về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ
Trường hợp của Anh N.V.T liên quan trực tiếp đến khái niệm hoàn trả trong lĩnh vực bồi thường nhà nước. Theo quy định của pháp luật, hoàn trả được hiểu là trách nhiệm của người thi hành công vụ gây thiệt hại phải trả lại một khoản tiền cho ngân sách nhà nước theo quy định của Luật này. Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 đã quy định rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả này như một phần trong phạm vi điều chỉnh của Luật
[1].Cơ sở phát sinh trách nhiệm hoàn trả
Trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ phát sinh khi Nhà nước phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường cho cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra. Cụ thể, Luật quy định trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đối với cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra trong hoạt động quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án
[1].Việc giải quyết yêu cầu bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo các nguyên tắc nhất định, bao gồm kịp thời, công khai, bình đẳng, thiện chí, trung thực và đúng pháp luật
[2]. Khi cá nhân, tổ chức bị thiệt hại (như hộ dân trong trường hợp của Anh N.V.T) thực hiện quyền yêu cầu bồi thường [3] và Nhà nước đã chi trả khoản bồi thường đó, thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét đến trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ đã gây ra thiệt hại.Mức độ và quy trình hoàn trả
Đối với câu hỏi của Anh N.V.T về việc có phải trả lại toàn bộ số tiền hay không, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 là căn cứ pháp lý để xác định trách nhiệm này. Mặc dù các điều luật được trích dẫn ở đây xác nhận sự tồn tại của trách nhiệm hoàn trả
[1] và các nguyên tắc bồi thường chung [2], các quy định cụ thể về mức độ hoàn trả (ví dụ: hoàn trả toàn bộ, một phần, căn cứ vào mức độ lỗi,...) cũng như quy trình thực hiện sẽ được chi tiết hóa trong các chương, điều khoản khác của cùng Luật này. Anh N.V.T cần tham khảo kỹ các quy định chi tiết về trách nhiệm hoàn trả trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2025 để nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong tình huống cụ thể này.