Trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở

Trả lời

Nguyên tắc về trách nhiệm giải trình trong hoạt động của chính quyền

Theo quy định pháp luật hiện hành, các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có thẩm quyền có trách nhiệm phải làm rõ thông tin, giải thích kịp thời, đầy đủ về quyết định, hành vi của mình trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao. Điều này nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình trong quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở ^[1].

Cụ thể, Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2022 (VBHN) quy định rõ rằng việc thực hiện dân chủ ở cơ sở phải "Bảo đảm công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình trong quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở" ^[1]. Điều này có nghĩa là, trong trường hợp của chị, Ủy ban nhân dân phường có nghĩa vụ phải cung cấp thông tin và giải thích về quyết định quy hoạch vỉa hè, đặc biệt khi nó ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Quyền được biết và tham gia ý kiến của người dân

Nguyên tắc thực hiện dân chủ ở cơ sở cũng nhấn mạnh việc "Bảo đảm quyền của công dân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được biết, tham gia ý kiến, quyết định và kiểm tra, giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở" ^[1]. Mặc dù các Điều luật về phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm thành viên chính phủ ^[2] hay về thủ tục hải quan ^[3] không trực tiếp định nghĩa trách nhiệm giải trình, nhưng các văn bản này đều thể hiện nguyên tắc hoạt động công vụ cần phải rõ ràng và tuân thủ các quy định đã được ban hành.

Do đó, với tư cách là một công dân và chủ doanh nghiệp bị ảnh hưởng, chị có quyền yêu cầu chính quyền phường giải trình về quyết định quy hoạch, về căn cứ pháp lý, mục đích, quy trình thực hiện, cũng như các tác động dự kiến và biện pháp hỗ trợ (nếu có) đối với các hộ kinh doanh bị ảnh hưởng.

Cách thức thực hiện quyền yêu cầu giải trình

Để thực hiện quyền này, chị có thể gửi văn bản đề nghị giải trình đến Ủy ban nhân dân phường. Trong văn bản, chị nên nêu rõ: tình hình hiện tại (quyết định quy hoạch vỉa hè), tác động tiêu cực đến kinh doanh của chị, và yêu cầu được giải thích cụ thể về quyết định này. Việc làm rõ thông tin và giải thích kịp thời là một phần của trách nhiệm giải trình mà các cơ quan nhà nước phải tuân thủ ^[1].