Tổng điều tra thống kê quốc gia và chi phí khảo sát di sản
“Chào luật sư, tôi là cán bộ văn hóa ở huyện Cần Giờ, TP.HCM. Hiện tại, chúng tôi đang thực hiện một cuộc khảo sát để lập danh mục các di sản văn hóa phi vật thể của địa phương. Tôi nghe nói có thuật ngữ 'Tổng điều tra thống kê' và không biết liệu công việc của chúng tôi có thuộc diện này không, và nếu có thì các quy định về chi phí có khác gì không?”
Trả lời
Khái niệm Tổng điều tra thống kê
Tổng điều tra thống kê là một hoạt động điều tra thống kê toàn bộ nhằm thu thập dữ liệu, thông tin thống kê của các đối tượng trên phạm vi cả nước, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp. Đây là một hoạt động có quy mô lớn, thường được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách ở tầm quốc gia.
Hoạt động khảo sát di sản và Tổng điều tra thống kê
Hoạt động khảo sát để lập danh mục di sản văn hóa phi vật thể của địa phương mà chị đang thực hiện có thể được xem là một phần của công tác điều tra thống kê nói chung. Tuy nhiên, để xác định liệu nó có phải là một "tổng điều tra thống kê quốc gia" hay không, cần xem xét quy mô, phạm vi và cơ quan chủ trì. Nếu đây là một cuộc điều tra do cấp quốc gia triển khai trên toàn quốc về lĩnh vực di sản, thì nó sẽ thuộc diện tổng điều tra thống kê quốc gia. Nghị định số 308/2025/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành luật di sản văn hóa có đề cập đến các hoạt động như khảo sát điền dã, điều tra, phỏng vấn cộng đồng để sưu tầm, xác định danh mục di sản văn hóa phi vật thể
[1]. Điều này cho thấy các hoạt động thu thập thông tin về di sản văn hóa là một phần quan trọng của công tác thống kê trong lĩnh vực này.Quy định về chi phí
Về các quy định chi phí, Nghị định số 308/2025/NĐ-CP đã nêu rõ: Mức chi cho các hoạt động khảo sát điền dã, điều tra, phỏng vấn cộng đồng, thuê người thu thập số liệu, thông tin... sẽ áp dụng theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính về lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí thực hiện các cuộc điều tra thống kê, tổng điều tra thống kê quốc gia
[1]. Điều này có nghĩa là nếu hoạt động của chị được xác định là một cuộc điều tra thống kê (dù là cấp địa phương hay quốc gia), các quy định về tài chính sẽ tuân theo hướng dẫn chung của Bộ Tài chính dành cho các hoạt động thống kê.Phạm vi áp dụng của các luật liên quan
Mặc dù công việc của chị liên quan đến di sản văn hóa, nhưng cần lưu ý rằng các quy định pháp luật có phạm vi điều chỉnh khác nhau. Ví dụ, Luật Lâm nghiệp sửa đổi 2024 quy định về quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng; chế biến và thương mại lâm sản
[2]. Trong khi đó, các quy định về hoạt động khoa học và công nghệ lại được điều chỉnh bởi các luật chuyên biệt khác [3]. Do đó, việc áp dụng các quy định cụ thể sẽ phụ thuộc vào lĩnh vực mà hoạt động điều tra thống kê hướng tới.