Tính xác thực của di sản thế giới

Trả lời

Chào ông Nguyễn Văn Ba, Tuvannhanh.com hiểu rõ những trăn trở của ông về việc bảo tồn giá trị gốc và tính xác thực của nghề làm đèn lồng truyền thống tại Hội An. Đây là một vấn đề rất quan trọng trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt là di sản văn hóa phi vật thể như nghề thủ công truyền thống của ông.

Khái niệm và tầm quan trọng của tính xác thực

Tính xác thực của di sản thế giới được hiểu là sự biểu hiện một cách trung thực và đáng tin cậy của yếu tố gốc tạo nên giá trị nổi bật toàn cầu về văn hóa của di sản. Điều này giúp nhận biết được bản chất, đặc tính, ý nghĩa và lịch sử của di sản đó. Đối với nghề làm đèn lồng truyền thống của Hội An, việc duy trì tính xác thực chính là giữ gìn những kỹ thuật, vật liệu, kiểu dáng và ý nghĩa văn hóa đã được truyền lại qua nhiều thế hệ. Việc này không chỉ bảo vệ di sản mà còn đảm bảo rằng giá trị của nó được nhận diện và tôn trọng một cách đúng đắn.

Quy định pháp luật về bảo vệ tính xác thực của di sản văn hóa phi vật thể

Nghị định 215/2025/NĐ-CP, quy định về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, di sản văn hóa phi vật thể, có những quy định cụ thể nhằm bảo vệ tính xác thực này. Nghị định này áp dụng cho các cơ quan, tổ chức, cộng đồng và cá nhân có liên quan đến các loại hình di sản được UNESCO công nhận hoặc nằm trong Danh mục quốc gia ^[2].

Theo đó, các nguyên tắc trong thực hành di sản văn hóa phi vật thể được nhấn mạnh để đảm bảo sự nguyên bản. Cụ thể, chủ thể di sản có trách nhiệm bảo đảm duy trì tính liên tục của di sản trong thực hành đúng với giá trị, bản chất và chức năng của di sản, nhằm giảm nguy cơ mai một, thất truyền. Đặc biệt, pháp luật yêu cầu phải bảo đảm gìn giữ giá trị của di sản với các hình thức thể hiện, tri thức, kỹ năng, kỹ thuật và không gian thực hành liên quan, đồng thời không đưa những yếu tố không phù hợp vào di sản và không phổ biến, thực hành sai lệch nội dung di sản ^[3]. Điều này trực tiếp giải quyết mối lo ngại của ông về việc các yếu tố mới, không truyền thống làm mất đi bản sắc của đèn lồng Hội An.

Trách nhiệm của chủ thể và cộng đồng trong việc duy trì di sản

Để bảo vệ tính xác thực, chủ thể của di sản văn hóa phi vật thể, như ông Ba, có trách nhiệm duy trì hoạt động truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể trong và ngoài cộng đồng. Mục đích là nhằm củng cố số lượng và chất lượng thực hành di sản của nghệ nhân, người thực hành ^[4]. Việc truyền dạy cần đảm bảo truyền đạt đúng tri thức, kỹ năng và biểu đạt văn hóa cho thế hệ kế cận. Các cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương và cộng đồng cũng có trách nhiệm tạo điều kiện và hỗ trợ cho việc này. Nghị định này quy định chi tiết một số điều của Luật Di sản văn hóa, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ di sản ^[1].