Tình trạng khẩn cấp về quốc phòng và tác động pháp lý
“Chào luật sư, tôi là chủ một công ty vận tải nhỏ ở Lạng Sơn, chuyên chở hàng hóa qua biên giới. Gần đây, tình hình khu vực có vẻ căng thẳng hơn, tôi nghe nói về 'tình trạng khẩn cấp về quốc phòng'. Tôi lo lắng không biết nếu điều này xảy ra thì công ty tôi và các tài xế, nhân viên của tôi sẽ bị ảnh hưởng như thế nào? Liệu có phải ngừng hoạt động hay phải tham gia nghĩa vụ gì không?”
Trả lời
Khái niệm Tình trạng khẩn cấp về quốc phòng
Tình trạng khẩn cấp về quốc phòng là một trạng thái xã hội đặc biệt của đất nước, được quy định trong pháp luật về quốc phòng. Theo đó, đây là tình trạng khi có nguy cơ trực tiếp bị xâm lược hoặc đã xảy ra hành vi xâm lược hoặc bạo loạn có vũ trang, nhưng chưa đến mức phải tuyên bố tình trạng chiến tranh. Luật Quốc phòng 2018 đã quy định rõ về việc điều chỉnh tình trạng này, bên cạnh tình trạng chiến tranh, thiết quân luật và giới nghiêm
[1]. Việc ban bố tình trạng khẩn cấp về quốc phòng nhằm mục đích huy động các nguồn lực cần thiết để đối phó với các mối đe dọa, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia.Tác động đến hoạt động kinh doanh và nghĩa vụ của doanh nghiệp
Khi Tình trạng khẩn cấp về quốc phòng được ban bố, hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vận tải như công ty của Anh N.V.T, có thể chịu nhiều tác động. Nguyên tắc hoạt động quốc phòng nhấn mạnh việc củng cố, tăng cường quốc phòng là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc và của cả hệ thống chính trị
[2]. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp và tổ chức có thể được yêu cầu tham gia vào các hoạt động phục vụ quốc phòng, bao gồm:* Huy động nguồn lực: Phương tiện, tài sản, cơ sở vật chất của công ty vận tải có thể được huy động để phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, ví dụ như vận chuyển hàng hóa, quân trang, quân dụng, hoặc nhân lực theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. * Hạn chế hoạt động: Các tuyến đường, khu vực biên giới có thể bị hạn chế hoặc cấm lưu thông. Hoạt động vận tải quốc tế, đặc biệt là qua biên giới, có thể bị tạm dừng hoặc kiểm soát chặt chẽ hơn nhiều so với bình thường. Điều này nhằm đảm bảo an ninh và phục vụ các mục tiêu quốc phòng. * Thay đổi ưu tiên: Doanh nghiệp có thể phải ưu tiên thực hiện các nhiệm vụ được giao phục vụ quốc phòng trước các hợp đồng kinh doanh thông thường.
Nghĩa vụ của công dân và người lao động
Đối với các tài xế và nhân viên của công ty, cũng như mọi công dân, khi Tình trạng khẩn cấp về quốc phòng được ban bố, họ có thể phải thực hiện các nghĩa vụ cụ thể. Ngoài các nghĩa vụ chung như tuân thủ các quy định về giới nghiêm, kiểm soát an ninh, công dân trong độ tuổi có thể được huy động tham gia vào các lực lượng bảo vệ quốc phòng, an ninh hoặc các hoạt động hỗ trợ. Ví dụ, Luật Quốc phòng sửa đổi 2025 cũng có các quy định liên quan đến nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ, bao gồm cả việc đăng ký, thay đổi nơi cư trú/làm việc và các quy định về tạm vắng
[3]. Mặc dù các quy định này chủ yếu áp dụng cho Dân quân tự vệ trong điều kiện bình thường, nhưng trong tình trạng khẩn cấp, việc huy động và tăng cường lực lượng này có thể được đẩy mạnh, và các cá nhân có thể được yêu cầu tham gia vào các nhiệm vụ cụ thể phù hợp với năng lực và chuyên môn của họ.Anh N.V.T và công ty cần chủ động theo dõi các thông báo chính thức từ Chính phủ và các cơ quan chức năng để nắm rõ các quy định, lệnh điều động hoặc hạn chế cụ thể nếu tình trạng khẩn cấp này được ban bố. Việc chuẩn bị kế hoạch ứng phó, bao gồm việc tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan và khả năng điều chỉnh hoạt động kinh doanh, là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tuân thủ pháp luật