Thuyền viên tàu cá: Định nghĩa và trách nhiệm pháp lý
“Tôi là anh Hùng, ở Cà Mau, đang làm phụ tàu cho một chủ tàu cá. Tôi chỉ phụ việc lặt vặt, không phải thuyền trưởng hay sĩ quan gì cả. Gần đây tàu gặp sự cố, tôi không biết mình có được coi là **thuyền viên tàu cá** để được hưởng các quyền lợi và phải chịu trách nhiệm theo luật không? Chủ tàu bảo tôi chỉ là người làm thuê bình thường thôi.”
Trả lời
1. Anh có phải là thuyền viên tàu cá không?
Theo Nghị định số 66/2005/NĐ-CP, thuyền viên tàu cá được định nghĩa là "những người thuộc định biên của tàu, bao gồm thuyền trưởng, các sĩ quan và các chức danh khác được bố trí làm việc trên tàu".
Với mô tả của anh là "phụ tàu" và được "bố trí làm việc trên tàu", dù không phải thuyền trưởng hay sĩ quan, anh vẫn rất có thể được coi là thuyền viên tàu cá theo quy định này. Điều quan trọng là anh có thuộc danh sách định biên của tàu và được chủ tàu bố trí công việc trên tàu hay không. Nếu có, anh chính là thuyền viên tàu cá và sẽ có các quyền lợi, trách nhiệm tương ứng.
2. Trách nhiệm của chủ tàu đối với thuyền viên tàu cá
Khi anh Hùng được xác định là thuyền viên tàu cá, chủ tàu có những trách nhiệm pháp lý rõ ràng. Cụ thể, Nghị định số 66/2005/NĐ-CP quy định chủ tàu cá phải đảm bảo tàu cá luôn ở trạng thái an toàn, trang bị đầy đủ các thiết bị an toàn, cứu nạn, thông tin và phương tiện bảo vệ cá nhân cho người và tàu cá
[2].Đặc biệt, chủ tàu có trách nhiệm ký kết hợp đồng lao động với thuyền viên, người làm việc theo quy định của pháp luật. Chủ tàu cũng phải thường xuyên nắm số lượng thuyền viên, người làm việc trên tàu cá và vùng biển hoạt động của tàu
[2]. Việc chủ tàu nói anh chỉ là "người làm thuê bình thường" có thể là cách họ né tránh trách nhiệm, nhưng về mặt pháp lý, nếu anh được bố trí làm việc trên tàu, anh thuộc đối tượng thuyền viên tàu cá.3. Trách nhiệm của thuyền viên tàu cá và các quy định liên quan
Là một thuyền viên tàu cá, anh Hùng cũng có trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn hoạt động cho người và tàu cá. Nghị định 66/2005/NĐ-CP nêu rõ "Đảm bảo an toàn cho người và tàu cá là trách nhiệm của ngư dân và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan"
[3]. Phạm vi điều chỉnh của Nghị định này bao gồm cả trách nhiệm của thuyền viên [1].Ngoài ra, để đảm bảo an toàn và nâng cao năng lực cho đội ngũ thuyền viên tàu cá, pháp luật cũng quy định về việc đào tạo, bồi dưỡng. Các cơ sở đào tạo phải đáp ứng các điều kiện nhất định về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ giảng viên và chương trình đào tạo
[4]. Điều này cho thấy vai trò của thuyền viên tàu cá được pháp luật công nhận và có những yêu cầu chuyên môn nhất định.