Thực hành động viên công nghiệp và nghĩa vụ của doanh nghiệp
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.A, chủ một nhà máy sản xuất linh kiện cơ khí tại tỉnh Lạng Sơn. Gần đây, tôi nghe nói về khái niệm 'thực hành động viên công nghiệp' và có chút lo lắng. Không biết nếu có tình huống khẩn cấp, nhà máy của tôi có bị yêu cầu tham gia không, và chúng tôi cần chuẩn bị những gì để đáp ứng các yêu cầu đó?”
Trả lời
1. Khái niệm và mục đích của "Thực hành động viên công nghiệp"
"Thực hành động viên công nghiệp" là việc triển khai và thực hiện các kế hoạch đã được xây dựng về động viên công nghiệp khi đất nước có lệnh động viên cục bộ, tổng động viên hoặc trong tình trạng chiến tranh. Mục đích chính là huy động tối đa năng lực sản xuất của ngành công nghiệp phục vụ cho mục tiêu quốc phòng, an ninh và duy trì ổn định xã hội trong các tình huống khẩn cấp.
Các cơ sở công nghiệp, đặc biệt là những cơ sở được xác định là "cơ sở công nghiệp quốc phòng khác" hoặc có khả năng chuyển đổi phục vụ quốc phòng, sẽ có vai trò quan trọng trong quá trình này. Họ có thể được giao nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa, bảo đảm kỹ thuật cho vũ khí trang bị, cất trữ vật tư kỹ thuật, và tham gia vào quá trình kiểm tra, tiếp nhận sản phẩm trong giai đoạn chuẩn bị và thực hành động viên công nghiệp
[1].2. Khả năng liên quan của nhà máy của Anh N.V.A
Với vai trò là chủ nhà máy sản xuất linh kiện cơ khí, nhà máy của Anh N.V.A hoàn toàn có khả năng được xem xét và huy động vào quá trình động viên công nghiệp nếu sản phẩm hoặc năng lực sản xuất của nhà máy có thể phục vụ cho các yêu cầu quốc phòng, an ninh. Điều này không nhất thiết phải là sản xuất vũ khí trực tiếp, mà có thể là các linh kiện, phụ tùng, vật tư kỹ thuật, hoặc dịch vụ sửa chữa có liên quan.
Việc một doanh nghiệp dân sự có được giao nhiệm vụ trong thực hành động viên công nghiệp hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm nhu cầu của quốc phòng, khả năng đáp ứng của doanh nghiệp, và các quy định cụ thể từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các quyết định này thường được đưa ra dựa trên các nghị quyết, kết luận của các cơ quan cấp cao
[2] hoặc các văn bản hướng dẫn chuyên ngành từ các bộ, ngành liên quan [3], [4].3. Các bước chuẩn bị và nghĩa vụ tiềm năng
Để chủ động trong trường hợp nhà máy của mình có thể được huy động, Anh N.V.A có thể cân nhắc một số điểm sau:
* Đánh giá năng lực: Tự đánh giá khả năng sản xuất, công nghệ, nhân lực của nhà máy có thể phù hợp với những yêu cầu nào của quốc phòng, an ninh. Ví dụ, liệu các linh kiện cơ khí hiện tại có thể được điều chỉnh để phù hợp với các thiết bị quân sự không? * Tìm hiểu thông tin: Theo dõi các chính sách, quy định của Nhà nước về động viên công nghiệp. Mặc dù các văn bản cụ thể có thể chưa công bố rộng rãi, nhưng việc nắm bắt tinh thần chung sẽ giúp doanh nghiệp có sự chuẩn bị. * Chuẩn bị về mặt tổ chức: Nếu được yêu cầu tham gia, nhà máy cần có khả năng nhanh chóng chuyển đổi dây chuyền sản xuất, tổ chức lại nhân sự và quy trình để đáp ứng yêu cầu. Điều 36 của Luật 38/2025/QH15 đã nêu rõ chức năng của cơ sở công nghiệp quốc phòng khác bao gồm việc "kiểm tra, tiếp nhận sản phẩm trong chuẩn bị và thực hành động viên công nghiệp"
[1]. Điều này ngụ ý rằng các doanh nghiệp có thể cần chuẩn bị để quá trình kiểm tra và tiếp nhận diễn ra hiệu quả.Trong trường hợp có lệnh động viên, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ có hướng dẫn cụ thể về nghĩa vụ và quyền lợi của các doanh nghiệp tham gia.