Thông điệp dữ liệu trong giao dịch điện tử
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng online ở Hà Nội chuyên bán đồ thủ công. Gần đây, tôi có một vài tranh chấp nhỏ với khách hàng về thông tin đặt hàng, chủ yếu là qua tin nhắn Zalo hoặc email. Tôi muốn hỏi là liệu những tin nhắn hay email này có được coi là bằng chứng pháp lý không, hay tôi cần phải có giấy tờ gì khác để đảm bảo quyền lợi của mình khi có sự cố?”
Trả lời
Thông điệp dữ liệu là gì?
Theo quy định pháp luật, thông điệp dữ liệu được hiểu là thông tin được tạo ra, được gửi đi, được nhận và được lưu trữ bằng phương tiện điện tử. Điều này có nghĩa là các hình thức giao tiếp điện tử như email, tin nhắn qua các ứng dụng (Zalo, Messenger), các giao dịch trên website, hay bất kỳ thông tin nào được tạo lập và lưu trữ dưới dạng điện tử đều được xem là thông điệp dữ liệu.
Giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu trong giao dịch điện tử
Các thông điệp dữ liệu có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy trong nhiều trường hợp, đặc biệt trong các giao dịch điện tử. Điều này được thể hiện rõ trong các quy định về giao dịch điện tử và chữ ký số. Cụ thể, để đảm bảo tính xác thực, tính toàn vẹn và tính chống chối bỏ của thông điệp dữ liệu trong giao dịch điện tử, các hệ thống thông tin thường có trách nhiệm tích hợp với Cổng kết nối dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng
[3]. Điều này khẳng định rằng thông điệp dữ liệu là một hình thức bằng chứng có giá trị pháp lý.Ngay cả các quy định về chống thư rác cũng ngầm định sự công nhận pháp lý đối với các hình thức giao tiếp điện tử. Ví dụ, Nghị định sửa đổi Nghị định số 90/2008/NĐ-CP (VBHN) áp dụng đối với tổ chức, cá nhân có liên quan tới dịch vụ trao đổi thư điện tử và tin nhắn tại Việt Nam
[1], và phân loại cả thư điện tử quảng cáo, tin nhắn quảng cáo vi phạm quy định [2]. Điều này cho thấy các hình thức giao tiếp điện tử như email, tin nhắn đều được pháp luật công nhận và điều chỉnh.Ứng dụng trong kinh doanh online và lời khuyên
Đối với trường hợp của chị N.T.H, các tin nhắn Zalo, email hay bất kỳ hình thức giao tiếp điện tử nào liên quan đến việc đặt hàng, xác nhận đơn hàng, thỏa thuận về giá cả hay sản phẩm đều được coi là thông điệp dữ liệu và có thể dùng làm bằng chứng điện tử khi có tranh chấp.
Để bảo vệ quyền lợi của mình, chị nên:
* Lưu trữ cẩn thận tất cả các tin nhắn, email, hình ảnh giao dịch liên quan đến khách hàng. Đảm bảo rằng các thông tin này còn nguyên vẹn, không bị chỉnh sửa. * Khi có các giao dịch quan trọng hoặc giá trị lớn, nên cân nhắc sử dụng các hình thức xác nhận rõ ràng hơn như xác nhận qua email chính thức hoặc yêu cầu khách hàng ký số (nếu có thể) để tăng cường tính pháp lý và khả năng chống chối bỏ của thông điệp dữ liệu.