Thời hiệu yêu cầu thi hành án dân sự
“Chị H.T.L ở quận Bình Thạnh, TP.HCM, là chủ cửa hàng kinh doanh thời trang. Chị thắng kiện một vụ tranh chấp hợp đồng mua bán từ năm 2018, nhưng do bận rộn và nghĩ đối tác sẽ tự nguyện trả nên chị chưa nộp đơn yêu cầu thi hành án. Giờ chị muốn nộp đơn thì còn kịp không, hay đã hết thời hiệu rồi?”
Trả lời
Khái niệm về Thời hiệu yêu cầu thi hành án
Vấn đề chị H.T.L đang gặp phải liên quan đến thời hiệu yêu cầu thi hành án, một khái niệm quan trọng trong thi hành án dân sự. Theo quy định, thời hiệu yêu cầu thi hành án là khoảng thời gian mà người được thi hành án có quyền đề nghị cơ quan thi hành án tổ chức thực hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Nếu quá thời hạn này mà không có yêu cầu, người đó sẽ mất quyền yêu cầu thi hành án, trừ các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định khác.
Nghị định số 173/2004/NĐ-CP là văn bản quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Thi hành án dân sự về thủ tục, cưỡng chế và xử phạt vi phạm hành chính trong thi hành án dân sự
[1].Trường hợp của Chị H.T.L và các yếu tố cần xem xét
Đối với trường hợp của chị H.T.L, bản án có hiệu lực từ năm 2018. Chị cần xác định chính xác thời điểm bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật để tính thời hiệu. Luật Thi hành án dân sự hiện hành có quy định cụ thể về thời hạn này (thường là 5 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật). Việc chị chưa nộp đơn yêu cầu thi hành án do bận rộn hoặc nghĩ đối tác sẽ tự nguyện trả có thể khiến chị bỏ lỡ thời hạn này.
Một yếu tố quan trọng khác là liệu các bên đã từng có thỏa thuận về thi hành án hay không. Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 173/2004/NĐ-CP, các đương sự có quyền thỏa thuận về việc thi hành án, miễn là không trái pháp luật và đạo đức xã hội. Nếu các bên đã thỏa thuận không yêu cầu thi hành án một phần hoặc toàn bộ, cơ quan thi hành án có thể lập biên bản và ra quyết định đình chỉ thi hành án
[2]. Điều này có thể ảnh hưởng đến quyền yêu cầu thi hành án của chị.Lời khuyên cho Chị H.T.L
Để xác định chính xác tình trạng thời hiệu của mình, chị H.T.L cần khẩn trương liên hệ với cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền nơi bản án được tuyên hoặc nơi người phải thi hành án cư trú/có tài sản. Cơ quan này sẽ xem xét hồ sơ và tư vấn cụ thể cho chị về thời hiệu còn lại hoặc các trường hợp được kéo dài thời hiệu (nếu có).
Trong một số tình huống đặc biệt, như khi có sự chuyển giao quyền và nghĩa vụ thi hành án do hợp nhất, sáp nhập, chia, tách tổ chức
[3], việc xác định người có quyền yêu cầu thi hành án cũng cần được làm rõ. Tuy nhiên, trường hợp của chị có vẻ là cá nhân, nên tập trung vào thời hiệu thông thường. Việc chủ động và kịp thời là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.