Thời hạn sử dụng thực tế của công trình và pháp luật về nhà ở
“Chào luật sư, tôi mới mua một căn hộ chung cư cũ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Căn hộ này xây từ những năm 90. Tôi nghe nói nhà chung cư có 'thời hạn sử dụng' nhất định. Vậy cái 'thời hạn sử dụng thực tế của công trình' này là gì và nó ảnh hưởng thế nào đến việc tôi có thể ở và sửa chữa căn hộ của mình? Liệu tôi có phải di dời nếu nhà quá cũ không?”
Trả lời
Thời hạn sử dụng thực tế của công trình và ý nghĩa pháp lý
Chào chị N.T.H, về thắc mắc của chị liên quan đến căn hộ chung cư cũ, "thời hạn sử dụng thực tế của công trình" là khoảng thời gian mà một công trình xây dựng được sử dụng trong thực tế, đồng thời vẫn đảm bảo các yêu cầu về an toàn và công năng sử dụng theo quy định. Đây là một khái niệm quan trọng, không chỉ liên quan đến tuổi thọ kỹ thuật của công trình mà còn cả khía cạnh pháp lý về an toàn cho người sử dụng. Khác với "thời hạn sử dụng theo thiết kế", thời hạn sử dụng thực tế phản ánh tình trạng hiện tại của công trình và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn.
Các quy định pháp luật liên quan đến công trình xây dựng và nhà ở
Việc quản lý, sử dụng và đảm bảo an toàn cho các công trình xây dựng, đặc biệt là nhà ở chung cư, được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật. Các hoạt động liên quan đến đầu tư phát triển đô thị, bao gồm quy hoạch, xây dựng và vận hành các dự án, đều thuộc phạm vi điều chỉnh của các nghị định chuyên ngành
[1]. Điều này đảm bảo rằng ngay từ khâu hình thành, công trình đã phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn.Đặc biệt, đối với nhà ở, các quy định chi tiết về phát triển và quản lý nhà ở, bao gồm cả nhà ở xã hội và nhà ở thương mại, đều được hướng dẫn cụ thể. Ví dụ, các quy định về phát triển và quản lý nhà ở xã hội được quy định chi tiết theo Luật Nhà ở
[2]. Tương tự, các nội dung về phát triển nhà ở, quản lý, sử dụng nhà ở, giao dịch về nhà ở và sở hữu nhà ở cũng có các thông tư hướng dẫn thực hiện chi tiết, nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu cũng như an toàn của công trình[3].Quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu căn hộ chung cư cũ
Là chủ sở hữu căn hộ chung cư cũ, chị N.T.H có quyền sử dụng căn hộ của mình trong suốt thời hạn sử dụng thực tế của công trình, miễn là công trình còn đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, chị cũng có nghĩa vụ bảo trì, sửa chữa phần sở hữu riêng theo quy định để duy trì chất lượng căn hộ.
Trong trường hợp công trình chung cư bị đánh giá là hết niên hạn sử dụng theo quy định của pháp luật về nhà ở hoặc bị hư hỏng nặng, có nguy cơ sập đổ, không còn đảm bảo an toàn cho người sử dụng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ tổ chức kiểm định và đưa ra kết luận. Nếu công trình bị kết luận là nguy hiểm, không còn an toàn, các chủ sở hữu sẽ phải thực hiện di dời theo quyết định của cơ quan nhà nước để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản. Khi đó, Nhà nước hoặc chủ đầu tư dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư sẽ có chính sách hỗ trợ, bồi thường, tái định cư cho các chủ sở hữu.