Thị trường điện kỳ hạn
“Tôi là chủ một xưởng may nhỏ ở Thuận An, Bình Dương. Mấy tháng nay giá điện cứ nhảy lên xuống thất thường làm tôi khó tính toán chi phí sản xuất. Tôi có nghe nói về 'thị trường điện kỳ hạn' nhưng không rõ nó là gì và liệu xưởng của tôi có thể tham gia để ổn định giá điện không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
Thị trường điện kỳ hạn là gì và hoạt động ra sao?
Anh N.V.H thân mến, việc giá điện biến động là nỗi lo chung của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các xưởng sản xuất. Thị trường điện kỳ hạn là một giải pháp được pháp luật Việt Nam quy định nhằm giúp các bên tham gia giao dịch mua bán điện có thể ổn định giá điện và quản lý rủi ro biến động giá.
Theo quy định của pháp luật, thị trường điện kỳ hạn là nơi diễn ra các giao dịch mua, bán sản lượng điện năng thông qua các loại hợp đồng như hợp đồng kỳ hạn điện, hợp đồng quyền chọn mua điện hoặc bán điện, và hợp đồng tương lai điện
[1]. Mục đích chính của các hợp đồng này là cho phép bên mua và bên bán cam kết một mức giá điện cụ thể cho một lượng điện nhất định trong tương lai, giúp các bên dự đoán và kiểm soát chi phí hoặc doanh thu tốt hơn. Việc phát triển thị trường điện cạnh tranh, bao gồm cả thị trường điện kỳ hạn, là một phần trong chính sách của Nhà nước nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển ngành điện bền vững [2].Các loại hợp đồng chính trong thị trường điện kỳ hạn
Các loại hợp đồng này được thiết kế để đáp ứng các nhu cầu khác nhau về quản lý rủi ro giá điện, được quy định chi tiết trong Luật Điện lực 2024
[3]: * Hợp đồng kỳ hạn điện: Trong hợp đồng này, bên mua và bên bán sẽ thỏa thuận một mức giá cố định cho một lượng điện cụ thể sẽ được giao nhận trong tương lai. Giá tham chiếu sẽ là giá thị trường điện giao ngay, và các bên sẽ thanh toán khoản chênh lệch giữa giá thỏa thuận và giá tham chiếu. Điều này giúp doanh nghiệp như xưởng may của anh có thể "khóa" được một mức giá điện nhất định, tránh được rủi ro tăng giá. * Hợp đồng quyền chọn mua điện hoặc bán điện: Hợp đồng này mang lại sự linh hoạt hơn. Bên mua quyền sẽ có quyền (nhưng không bắt buộc) mua hoặc bán một lượng điện nhất định tại một mức giá đã thỏa thuận trong một khoảng thời gian cụ thể. Nếu giá thị trường không thuận lợi, bên mua quyền có thể không thực hiện quyền của mình. Điều này cho phép doanh nghiệp bảo vệ mình khỏi rủi ro tăng giá mà vẫn có thể hưởng lợi nếu giá giảm.Khả năng tham gia của xưởng may nhỏ
Hiện tại, các hợp đồng điện kỳ hạn, quyền chọn hay tương lai thường được thiết kế cho các nhà sản xuất điện lớn, các tổng công ty điện lực hoặc các khách hàng lớn có nhu cầu điện ổn định và khối lượng lớn. Đối với một xưởng may nhỏ như của anh N.V.H, việc trực tiếp tham gia vào thị trường điện kỳ hạn để giao dịch các hợp đồng này có thể gặp một số khó khăn về quy mô, yêu cầu về tài chính và kiến thức chuyên môn.
Tuy nhiên, sự phát triển của thị trường điện kỳ hạn sẽ góp phần làm cho thị trường điện nói chung trở nên minh bạch và ổn định hơn. Điều này có thể gián tiếp mang lại lợi ích cho các khách hàng nhỏ hơn thông qua việc ổn định giá điện bán lẻ trong dài hạn. Trong tương lai, có thể sẽ có các sản phẩm hoặc dịch vụ trung gian giúp các doanh nghiệp nhỏ hơn tiếp cận được các lợi ích từ thị trường này.