Thanh toán giao dịch trên sàn các-bon
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một nhà máy sản xuất thép ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Sắp tới, nhà máy tôi sẽ phải tham gia vào sàn giao dịch các-bon. Tôi đang tìm hiểu về các quy định thanh toán, đặc biệt là khái niệm 'thanh toán tức thời theo từng giao dịch'. Tôi không rõ liệu phương thức này có đảm bảo an toàn cho bên bán như chúng tôi không, lỡ bên mua không đủ tiền thì sao? Và nó có khác gì so với các hình thức thanh toán thông thường không?”
Trả lời
Hiểu về Thanh toán tức thời theo từng giao dịch
Khái niệm "thanh toán tức thời theo từng giao dịch" mà Anh N.V.H đề cập là một phương thức thanh toán đặc thù được áp dụng trên sàn giao dịch các-bon trong nước. Theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, đây là hình thức thanh toán cho các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon, được thực hiện ngay lập tức cho từng giao dịch cụ thể. Điều kiện để giao dịch này diễn ra thành công là bên mua phải có đủ tiền và bên bán phải có đủ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên tài khoản lưu ký của mình
[1].Cơ chế đảm bảo an toàn cho người bán
Anh N.V.H lo lắng về việc bên mua không đủ tiền. Thực tế, cơ chế "thanh toán tức thời theo từng giao dịch" được thiết kế để giảm thiểu rủi ro này. Việc yêu cầu bên mua phải "có đủ tiền" và bên bán "có đủ hạn ngạch" trên tài khoản lưu ký trước khi giao dịch được khớp lệnh và thanh toán là một biện pháp đảm bảo quan trọng. Điều này có nghĩa là hệ thống sẽ kiểm tra và phong tỏa số tiền hoặc hạn ngạch tương ứng ngay khi lệnh được đặt và khớp, đảm bảo rằng việc thanh toán và chuyển giao tài sản diễn ra đồng thời và không bị gián đoạn.
Các hoạt động trên sàn giao dịch các-bon trong nước được điều chỉnh bởi các nguyên tắc công bằng, công khai, minh bạch và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia
[3]. Các tổ chức như Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc vận hành và giám sát các hoạt động lưu ký, bù trừ và thanh toán, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả của hệ thống [2].Khác biệt so với thanh toán thông thường
Điểm khác biệt cốt lõi của phương thức này so với các hình thức thanh toán thông thường là tính đồng thời và được đảm bảo của giao dịch. Trong nhiều giao dịch dân sự khác, việc thanh toán và giao hàng có thể không diễn ra cùng lúc, tiềm ẩn rủi ro cho một trong hai bên. Tuy nhiên, trên sàn giao dịch các-bon, với cơ chế "thanh toán tức thời theo từng giao dịch", rủi ro này được giảm thiểu đáng kể nhờ vào việc kiểm tra và phong tỏa tài sản trước khi giao dịch được hoàn tất. Điều này tạo ra một môi trường giao dịch an toàn và minh bạch hơn cho tất cả các bên tham gia.