Thẩm định dự thảo kết luận thanh tra
“Chào luật sư, tôi là kế toán trưởng của một công ty xây dựng ở Quận 1, TP.HCM. Công ty tôi vừa trải qua đợt thanh tra thuế và bây giờ đoàn thanh tra đã có dự thảo kết luận rồi. Tôi nghe nói có bước thẩm định dự thảo này nhưng không rõ là để làm gì và ai sẽ làm. Liệu công ty tôi có được biết hay tham gia vào quá trình thẩm định này không ạ? Tôi lo lắng không biết kết quả cuối cùng có công bằng không.”
Trả lời
Mục đích và ý nghĩa của thẩm định dự thảo kết luận thanh tra
Thẩm định dự thảo kết luận thanh tra là một bước quan trọng nhằm đảm bảo tính chính xác, khách quan và hợp pháp của kết luận thanh tra trước khi ban hành chính thức. Đây là hoạt động xem xét, đánh giá để đưa ra nhận xét, kiến nghị nhằm hoàn thiện dự thảo kết luận thanh tra. Mục đích cuối cùng của hoạt động thanh tra, trong đó có cả bước thẩm định, là nhằm phát hiện hạn chế, bất cập, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân
[2]. Việc thẩm định giúp kiểm soát chất lượng của hoạt động thanh tra, vốn được quy định chi tiết trong Luật Thanh tra [1].Chủ thể và yêu cầu đối với người thẩm định
Theo quy định, người ra quyết định thanh tra sẽ xem xét, quyết định việc phân công đơn vị, cá nhân thực hiện việc thẩm định dự thảo kết luận thanh tra
[3]. Trong trường hợp cơ quan thanh tra có đơn vị chuyên trách về thẩm định, đơn vị này sẽ chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ thẩm định theo yêu cầu. Người được giao nhiệm vụ thẩm định phải có chuyên môn, năng lực phù hợp để đánh giá nội dung dự thảo kết luận thanh tra. Đặc biệt, người này không được thuộc các trường hợp có thể dẫn đến xung đột lợi ích hoặc không đảm bảo tính khách quan [3]. Người ra quyết định thanh tra có quyền đình chỉ hoặc thay đổi người thẩm định nếu họ không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hoặc có hành vi vi phạm.Quy trình và tài liệu thẩm định
Để thực hiện thẩm định, Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm bàn giao đầy đủ tài liệu liên quan cho người thẩm định. Việc bàn giao này phải được lập thành biên bản, kèm theo danh mục tài liệu, và nếu là dữ liệu điện tử thì phải ghi rõ. Các tài liệu phục vụ việc thẩm định bao gồm: quyết định thanh tra, kế hoạch tiến hành thanh tra, báo cáo kết quả thanh tra của Đoàn thanh tra, dự thảo kết luận thanh tra, và các văn bản giải trình, làm rõ của đối tượng thanh tra
[3]. Việc quản lý, sử dụng các tài liệu này phải tuân thủ như tài liệu của hồ sơ thanh tra, đảm bảo tính bảo mật và đúng quy định.Đối tượng thanh tra có được biết về quá trình thẩm định không?
Về việc công ty chị có được biết hay tham gia vào quá trình thẩm định hay không, theo quy định hiện hành, quá trình thẩm định dự thảo kết luận thanh tra chủ yếu là hoạt động nội bộ của cơ quan thanh tra nhằm đảm bảo chất lượng và tính pháp lý của kết luận trước khi ban hành. Do đó, đối tượng thanh tra (công ty chị) thường không trực tiếp tham gia vào quá trình thẩm định này. Tuy nhiên, việc thẩm định này là để đảm bảo kết luận cuối cùng được công bằng, khách quan và đúng pháp luật, phù hợp với mục đích chung của hoạt động thanh tra
[2]. Sau khi có kết luận thanh tra chính thức, công ty chị sẽ có quyền được nhận và có các quyền khiếu nại, giải trình theo quy định của pháp luật nếu có căn cứ.