Tạp chí khoa học và điều kiện thành lập, hoạt động

Trả lời

Chào chị Hương, về vấn đề thành lập tạp chí khoa học cho viện nghiên cứu của mình, chị cần nắm rõ các quy định pháp luật liên quan để đảm bảo tuân thủ và hoạt động đúng quy định.

Khái niệm và bản chất của Tạp chí khoa học

Tạp chí khoa học được định nghĩa là sản phẩm báo chí xuất bản định kỳ để công bố kết quả nghiên cứu khoa học, thông tin về hoạt động khoa học chuyên ngành. Như vậy, về bản chất, tạp chí khoa học là một loại hình báo chí, và do đó, các hoạt động liên quan sẽ chịu sự điều chỉnh của pháp luật về báo chí ^[1].

Điều kiện thành lập Tạp chí khoa học

Theo quy định của pháp luật, không phải tổ chức nào cũng có thể thành lập tạp chí khoa học. Cụ thể, Điều 14 của Luật Báo chí 2016 quy định rõ các đối tượng được phép thành lập cơ quan báo chí, trong đó có tạp chí khoa học. Đối với trường hợp của viện nghiên cứu của chị, pháp luật cho phép các tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ được tổ chức dưới hình thức viện hàn lâm, viện theo quy định của Luật khoa học và công nghệ, được thành lập tạp chí khoa học ^[2].

Điều này có nghĩa là, nếu viện nghiên cứu tư nhân của chị được thành lập và hoạt động hợp pháp theo quy định của Luật khoa học và công nghệ, thì viện của chị hoàn toàn có đủ điều kiện để nộp hồ sơ xin phép thành lập tạp chí khoa học. Chị cần kiểm tra lại hình thức tổ chức và giấy phép hoạt động của viện mình để đảm bảo phù hợp với quy định này.

Quy định pháp luật áp dụng và hình thức phát hành

Vì tạp chí khoa học là một loại hình báo chí, nên toàn bộ hoạt động của tạp chí sẽ chịu sự điều chỉnh của Luật Báo chí ^[1]. Luật này quy định về quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; tổ chức và hoạt động báo chí; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động báo chí; quản lý nhà nước về báo chí. Do đó, các thủ tục xin cấp phép, quy định về nội dung, tần suất xuất bản, quyền và nghĩa vụ của tòa soạn, biên tập viên, phóng viên (nếu có),... đều phải tuân thủ Luật Báo chí.

Đối với việc phát hành cả bản in và bản điện tử, pháp luật về báo chí hiện hành đã có những quy định bao quát cho cả hai hình thức này. Việc phát hành bản điện tử (tạp chí điện tử) cũng sẽ được cấp phép và quản lý tương tự như tạp chí in, nhưng có thể có thêm một số yêu cầu kỹ thuật hoặc quy định riêng về hạ tầng số. Mặc dù có các quy định riêng về hoạt động ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin ^[3], nhưng đối với việc xuất bản tạp chí điện tử, Luật Báo chí vẫn là văn bản pháp luật chủ đạo điều chỉnh nội dung và hoạt động báo chí, còn các quy định về công nghệ thông tin sẽ hỗ trợ về mặt kỹ thuật và hạ tầng.