Tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt liên quan đến an ninh quốc gia
“Chào luật sư, tôi là quản lý dự án ở một công ty đường sắt tại Hà Nội. Công ty chúng tôi đang chuẩn bị cho đợt kiểm toán sắp tới và có một số hạng mục hạ tầng quan trọng, đặc biệt là các cầu lớn và hầm xuyên núi, mà chúng tôi không chắc có bị xếp vào loại 'tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt có liên quan đến an ninh quốc gia' hay không. Nếu bị xếp vào loại này thì việc quản lý, sử dụng có gì đặc biệt không ạ? Mong luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
Để xác định liệu các hạng mục hạ tầng như cầu lớn hay hầm xuyên núi của công ty anh có thuộc loại tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt có liên quan đến an ninh quốc gia hay không và những quy định đặc thù khi quản lý, sử dụng, anh cần lưu ý các điểm sau:
1. Cách xác định tài sản liên quan đến an ninh quốc gia
Theo định nghĩa, tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt có liên quan đến an ninh quốc gia là tài sản thuộc danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành theo quy định của pháp luật về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Điều này có nghĩa là Nghị định số 15/2025/NĐ-CP không trực tiếp liệt kê các tài sản cụ thể mà anh cần tra cứu các văn bản pháp luật chuyên biệt về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia để xem cầu, hầm của công ty có nằm trong danh mục đó không. Tuy nhiên, Nghị định này vẫn là cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý, sử dụng các tài sản hạ tầng đường sắt do Nhà nước đầu tư, quản lý, bao gồm cả tài sản liên quan an ninh quốc gia
[1].2. Phạm vi và đối tượng chịu sự điều chỉnh
Nghị định số 15/2025/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt do Nhà nước đầu tư, quản lý, bao gồm cả đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị
[1]. Các đối tượng áp dụng chính bao gồm Bộ Giao thông vận tải (đối với đường sắt quốc gia), Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với đường sắt đô thị) và các doanh nghiệp được giao quản lý tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt [2]. Nếu công ty anh là doanh nghiệp được giao quản lý các tài sản này, anh sẽ thuộc đối tượng chịu sự điều chỉnh của Nghị định.3. Nguyên tắc quản lý và khai thác đặc thù
Việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt, đặc biệt là những tài sản liên quan đến an ninh quốc gia, phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc. Ngoài các nguyên tắc chung của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, còn có các nguyên tắc đặc thù như: tài sản phải được thống kê, kế toán kịp thời, đầy đủ về hiện vật, giá trị; được tính hao mòn, khấu hao và bảo trì theo quy định
[3].Quan trọng hơn, việc xử lý, khai thác tài sản này, dù là toàn bộ hay một phần, không được làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hệ thống đường sắt, quy hoạch phát triển đường sắt, và phải đảm bảo nguyên tắc điều hành thống nhất, tập trung. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các tài sản có liên quan đến an ninh quốc gia, nơi sự ổn định và an toàn hoạt động là ưu tiên hàng đầu
[3].Đối với tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, chúng thường được giao cho doanh nghiệp quản lý tài sản đường sắt quốc gia theo hình thức không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Điều này nhấn mạnh vai trò quản lý của Nhà nước đối với các tài sản này, đảm bảo mục tiêu công cộng và an ninh quốc gia
[4].