Tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố
“Chào luật sư, em là một nhạc sĩ trẻ ở quận 3, TP.HCM. Em có một số bài hát tự sáng tác và đã tự thu âm, quay video biểu diễn rồi đăng lên YouTube và Facebook cá nhân để bạn bè nghe thử. Em không biết là những tác phẩm này của em đã được coi là "công bố" theo luật chưa? Nếu đã công bố thì có ảnh hưởng gì đến quyền của em không, hay người khác có thể tự ý sử dụng không ạ?”
Trả lời
Thế nào là tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố?
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, cụ thể là Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố được định nghĩa là "tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã được phát hành với sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan để phổ biến đến công chúng bản sao dưới bất kỳ hình thức nào với số lượng hợp lý"
[3].Trong trường hợp của bạn, việc bạn tự thu âm, quay video biểu diễn các bài hát do mình sáng tác và đăng tải lên YouTube, Facebook cá nhân để bạn bè và công chúng có thể nghe, xem chính là hành vi phát hành các bản ghi âm, ghi hình này. Nếu việc đăng tải này được thực hiện với sự đồng ý của bạn (là chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan đối với các bản ghi), và mục đích là để phổ biến đến công chúng với số lượng bản sao hợp lý (ví dụ, số lượt xem, lượt nghe trên các nền tảng), thì các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình của bạn đã được coi là đã công bố theo quy định của pháp luật.
Ý nghĩa của việc công bố đối với quyền tác giả
Việc tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình của bạn được xác định là đã công bố có một số ý nghĩa quan trọng:
* Xác lập quyền: Quyền tác giả đối với tác phẩm của bạn phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc công bố hay đăng ký
[1], [2]. Tuy nhiên, việc công bố chính thức là một dấu mốc quan trọng, cho thấy bạn đã đưa tác phẩm ra công chúng. * Căn cứ pháp lý cho việc khai thác: Khi tác phẩm đã công bố, nó tạo cơ sở cho các bên thứ ba muốn khai thác tác phẩm của bạn (ví dụ: xin phép biểu diễn, sao chép, làm tác phẩm phái sinh) phải liên hệ với bạn để xin phép và thực hiện nghĩa vụ tài chính (nếu có). * Giới hạn quyền: Một số quyền của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị giới hạn trong trường hợp tác phẩm đã công bố, ví dụ như các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao (như tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học cá nhân, giảng dạy, hoặc trích dẫn hợp lý để bình luận, giới thiệu mà không làm sai lệch nội dung tác phẩm). Tuy nhiên, các giới hạn này luôn phải tuân thủ nguyên tắc không được gây phương hại đến việc khai thác bình thường tác phẩm và không gây thiệt hại một cách bất hợp lý tới lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu quyền tác giả.Bảo vệ tác phẩm sau khi công bố
Dù tác phẩm đã công bố, bạn vẫn là chủ sở hữu quyền tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan đối với các bản ghi âm, ghi hình đó. Người khác không thể tự ý sử dụng tác phẩm của bạn mà không có sự cho phép, trừ các trường hợp được pháp luật cho phép rõ ràng.
Để bảo vệ tốt hơn quyền của mình, bạn nên: * Ghi rõ thông tin bản quyền: Luôn ghi rõ tên tác giả, chủ sở hữu quyền và năm công bố trên các nền tảng bạn đăng tải (ví dụ: "© [Tên của bạn] [Năm]"). * Sử dụng các công cụ bảo vệ của nền tảng: Các nền tảng như YouTube có công cụ Content ID giúp bạn quản lý và bảo vệ bản quyền đối với nội dung của mình. * Đăng ký quyền tác giả: Mặc dù không bắt buộc, việc đăng ký quyền tác giả tại Cục Bản quyền tác giả sẽ cung cấp một bằng chứng pháp lý mạnh mẽ hơn trong trường hợp có tranh chấp. Việc công bố tác phẩm trực tuyến là một cách hiệu quả để phổ biến âm nhạc của bạn, nhưng cũng cần hiểu rõ các quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình.