Sự kiện bất khả kháng và tác động đến nghĩa vụ pháp lý
“Chị L.T.M ở Hà Nội đang gặp khó khăn trong việc khai trương chi nhánh mới của công ty do đợt mưa lũ bất thường vừa qua làm hỏng một phần cơ sở vật chất. Giấy phép kinh doanh yêu cầu phải khai trương trong vòng 12 tháng, nhưng giờ đã gần hết hạn mà chị chưa khắc phục xong. Chị L.T.M lo lắng liệu sự kiện này có được coi là bất khả kháng để chị xin gia hạn không.”
Trả lời
Sự kiện bất khả kháng theo quy định pháp luật
Chào chị L.T.M, trường hợp của chị liên quan đến một khái niệm pháp lý quan trọng là sự kiện bất khả kháng. Theo định nghĩa chung trong pháp luật Việt Nam, đây là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Điều này có nghĩa là sự kiện đó phải nằm ngoài tầm kiểm soát của chị, không thể dự đoán được và không thể tránh khỏi ngay cả khi chị đã cố gắng hết sức.
Hệ thống pháp luật Việt Nam rất đa dạng, bao gồm các văn bản quy định về tổ chức nhà nước như việc phê chuẩn thành viên Chính phủ
[2] hay các kết luận về hoạt động của tổ chức đảng [3], và cũng có những quy định cụ thể về các hoạt động kinh doanh.Tác động của sự kiện bất khả kháng đến nghĩa vụ khai trương hoạt động
Trong tình huống của chị, việc mưa lũ bất thường làm hư hỏng cơ sở vật chất, gây cản trở việc khai trương chi nhánh mới đúng thời hạn, hoàn toàn có thể được xem xét là một sự kiện bất khả kháng. Điều này đặc biệt quan trọng khi Giấy phép kinh doanh của chị quy định thời hạn khai trương hoạt động.
Ví dụ, trong lĩnh vực ngân hàng, Nghị định số 329/2025/NĐ-CP quy định rõ về điều kiện khai trương hoạt động. Cụ thể, tại Điều 19 của Nghị định này nêu rằng: “Ngân hàng thành viên phải tiến hành khai trương hoạt động trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được cấp Giấy phép, trừ trường hợp có sự kiện bất khả kháng; quá thời hạn này mà không khai trương hoạt động thì Giấy phép đã cấp hết hiệu lực.”
[1] Mặc dù đây là quy định cho ngành ngân hàng, nguyên tắc này phản ánh một tinh thần chung trong pháp luật Việt Nam: sự kiện bất khả kháng có thể là căn cứ để miễn trừ hoặc gia hạn thực hiện một nghĩa vụ pháp lý khi nghĩa vụ đó không thể hoàn thành do nguyên nhân khách quan.Để xác định chính xác trường hợp của chị có được coi là bất khả kháng và được gia hạn hay không, cần xem xét kỹ các yếu tố sau: * Tính khách quan: Mưa lũ là hiện tượng tự nhiên, không do lỗi của chị. * Không thể lường trước: Mưa lũ bất thường, vượt quá mức dự báo thông thường. * Không thể khắc phục: Dù đã cố gắng, chị vẫn không thể hoàn thành việc sửa chữa và khai trương đúng hạn.
Các bước cần thực hiện
Để bảo vệ quyền lợi của mình, chị L.T.M nên: