Quyền và nghĩa vụ của công dân về công tác dân số
“Chào Tuvannhanh.com, vợ chồng tôi ở huyện X, tỉnh Y, đang làm nông nghiệp. Chúng tôi mới cưới và muốn sinh con nhưng nghe nói nhà nước đang khuyến khích mỗi gia đình chỉ nên có một hoặc hai con để phát triển bền vững. Vậy chúng tôi có quyền được biết thông tin về chính sách dân số không, và có được tự quyết định số con mình muốn không, hay phải theo quy định nào đó ạ? Vợ tôi năm nay 28 tuổi, tôi 30 tuổi.”
Trả lời
Quyền được cung cấp thông tin và tự chủ trong công tác dân số
Chào anh N.V.H, vợ chồng anh hoàn toàn có quyền được cung cấp thông tin về dân số và tự chủ trong việc lựa chọn các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình. Theo Pháp lệnh số 152/VBHN-VPQH năm 2025, công dân có quyền được cung cấp thông tin về dân số
[1]. Điều này có nghĩa là anh chị có thể tìm hiểu rõ ràng về các chính sách, mục tiêu dân số của Nhà nước để đưa ra quyết định phù hợp cho gia đình mình.Nguyên tắc tự nguyện và bình đẳng trong kế hoạch hóa gia đình
Một trong những nguyên tắc cốt lõi của công tác dân số là bảo đảm việc chủ động, tự nguyện, bình đẳng của mỗi cá nhân, gia đình trong kiểm soát sinh sản, chăm sóc sức khoẻ sinh sản, lựa chọn nơi cư trú và thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng dân số
[2]. Điều này khẳng định quyền tự quyết của vợ chồng anh chị trong việc lựa chọn số con, cũng như các biện pháp kế hoạch hóa gia đình. Nhà nước khuyến khích thực hiện quy mô gia đình ít con, no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững [2], nhưng đây là sự khuyến khích dựa trên nguyên tắc tự nguyện, không phải là quy định bắt buộc về số lượng con cụ thể.Nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân đối với công tác dân số
Bên cạnh quyền lợi, công dân cũng có nghĩa vụ thực hiện kế hoạch hóa gia đình và xây dựng quy mô gia đình ít con, no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững
[1]. Điều này không có nghĩa là anh chị bị hạn chế số con, mà là cần có sự cân nhắc, trách nhiệm trong việc sinh và nuôi dạy con cái để đảm bảo chất lượng cuộc sống cho gia đình và xã hội. Đồng thời, Nhà nước cũng có trách nhiệm chỉ đạo thực hiện công tác dân số và có chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư, hợp tác, giúp đỡ, hỗ trợ chương trình chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hóa gia đình [3], đặc biệt ưu tiên cho các đối tượng khó khăn. Do đó, anh chị có thể tìm đến các cơ quan y tế địa phương để được tư vấn và hỗ trợ về các dịch vụ dân số có chất lượng.Lựa chọn nơi cư trú
Ngoài ra, công dân còn có quyền lựa chọn nơi cư trú phù hợp với quy định của pháp luật
[1]. Điều này đảm bảo anh chị có thể tự do sinh sống và làm việc ở bất kỳ địa điểm nào trên lãnh thổ Việt Nam mà không bị hạn chế bởi các chính sách dân số.