Quyền Tiếp Cận Dịch Vụ Dân Số và Các Hành Vi Bị Cấm
“Tôi là Chị H.T.L, năm nay 32 tuổi, đang sống ở một bản vùng sâu tại Tỉnh Hà Giang. Tôi muốn đi khám thai định kỳ và tư vấn kế hoạch hóa gia đình nhưng trạm y tế xã cứ bảo không có đủ nhân lực, rồi khuyên tôi tự tìm cách. Tôi thấy khó khăn quá, không biết có phải họ đang gây khó dễ cho mình không?”
Trả lời
Định nghĩa và phạm vi của Dịch vụ Dân số
Chị H.T.L thân mến, trường hợp của chị liên quan trực tiếp đến việc tiếp cận dịch vụ dân số. Theo quy định pháp luật, dịch vụ dân số bao gồm rất nhiều hoạt động quan trọng như cung cấp thông tin, dữ liệu dân số, các hoạt động truyền thông, vận động, giáo dục về dân số, và đặc biệt là cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, dịch vụ nâng cao chất lượng dân số, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi cùng các hoạt động khác theo quy định. Mục tiêu của công tác dân số là nhằm duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số
[1].Nguyên tắc và quyền được tiếp cận dịch vụ
Trong công tác dân số, nhà nước bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, đồng thời nhấn mạnh sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số
[2]. Điều này có nghĩa là chị có quyền được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu này một cách bình đẳng, không bị phân biệt đối xử.Những hành vi bị nghiêm cấm
Việc trạm y tế xã cho rằng không đủ nhân lực và khuyên chị tự tìm cách mà không có hướng dẫn hoặc hỗ trợ cụ thể có thể là một dấu hiệu của việc cản trở tiếp cận dịch vụ dân số. Pháp luật đã nghiêm cấm các hành vi như cản trở việc tuyên truyền, giáo dục, vận động phổ biến thông tin, tư vấn về dân số, kế hoạch hóa gia đình, tiếp cận dịch vụ dân số. Hơn nữa, hành vi kỳ thị, phân biệt đối xử trong tiếp cận dịch vụ dân số cũng là điều bị pháp luật nghiêm cấm
[3].Trong trường hợp của chị, nếu việc từ chối hoặc gây khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình là có chủ đích hoặc mang tính chất phân biệt đối xử, đó là hành vi vi phạm pháp luật. Chị có quyền yêu cầu được cung cấp dịch vụ hoặc phản ánh tình trạng này lên cấp quản lý cao hơn (ví dụ: Phòng Y tế huyện, Sở Y tế tỉnh) để được hỗ trợ kịp thời.