Quyền cung cấp dịch vụ dân số của phòng khám tư nhân
“Tôi là Chị H.T.L, chủ một phòng khám tư nhân chuyên về sức khỏe sinh sản ở Tỉnh Bắc Giang. Gần đây, tôi có ý định mở rộng thêm các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình nhưng lại bị cán bộ địa phương gây khó dễ, nói rằng chỉ các cơ sở y tế công lập mới được phép thực hiện các dịch vụ này. Tôi muốn hỏi liệu phòng khám tư nhân của tôi có quyền cung cấp các **dịch vụ dân số** như kế hoạch hóa gia đình không và nếu bị cản trở thì tôi phải làm thế nào?”
Trả lời
Phòng khám tư nhân của Chị H.T.L hoàn toàn có quyền cung cấp các dịch vụ dân số như kế hoạch hóa gia đình, miễn là đáp ứng đủ các điều kiện pháp luật về chuyên môn và cơ sở vật chất. Việc cán bộ địa phương cản trở hoạt động này có thể là hành vi vi phạm pháp luật.
1. Dịch vụ dân số và phạm vi hoạt động của phòng khám tư nhân
Theo quy định pháp luật, dịch vụ dân số bao gồm các hoạt động phục vụ công tác dân số, trong đó có "cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, dịch vụ nâng cao chất lượng dân số" và các hoạt động khác. Mục tiêu của công tác dân số là "truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số"
[2]. Điều này cho thấy các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình là một phần quan trọng của công tác dân số.Pháp luật hiện hành không có quy định nào cấm các cơ sở y tế tư nhân cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình. Ngược lại, việc khuyến khích xã hội hóa y tế, bao gồm cả các dịch vụ dân số, là chủ trương của Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân. Do đó, nếu phòng khám của chị đáp ứng đầy đủ các điều kiện về giấy phép hoạt động, nhân sự, trang thiết bị theo quy định của Bộ Y tế, chị hoàn toàn có quyền cung cấp các dịch vụ dân số này.
2. Các hành vi bị nghiêm cấm và quyền của cơ sở cung cấp dịch vụ
Pháp luật nghiêm cấm hành vi "Cản trở việc tuyên truyền, giáo dục, vận động phổ biến thông tin, tư vấn về dân số, kế hoạch hóa gia đình, tiếp cận dịch vụ dân số"
[1]. Hành vi của cán bộ địa phương cản trở phòng khám của chị cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình có thể được xem là hành vi cản trở việc tiếp cận dịch vụ dân số của người dân, và là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.Là một "tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh" dịch vụ, phòng khám của chị cũng là đối tượng chịu sự điều chỉnh của các quy định pháp luật liên quan đến giá cả dịch vụ nếu có thu phí
[3]. Tuy nhiên, việc này không ảnh hưởng đến quyền được cung cấp dịch vụ của phòng khám.3. Phương án xử lý khi bị cản trở
Khi bị cản trở không có căn cứ pháp luật, chị H.T.L có thể thực hiện các bước sau:
* Yêu cầu giải thích rõ ràng: Đề nghị cán bộ địa phương cung cấp văn bản pháp luật cụ thể quy định việc cấm phòng khám tư nhân cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình. Nếu không có văn bản nào, yêu cầu họ chấm dứt hành vi cản trở. * Gửi đơn kiến nghị/khiếu nại: Nếu việc cản trở tiếp diễn, chị có thể gửi đơn kiến nghị lên cấp trên trực tiếp của cán bộ đó (ví dụ: Phòng Y tế huyện, Sở Y tế tỉnh) hoặc gửi đơn khiếu nại đến Ủy ban nhân dân cấp huyện/tỉnh để được giải quyết. Trong đơn cần nêu rõ sự việc, căn cứ pháp lý (như Điều 6 Luật Dân số 2016 về các hành vi bị nghiêm cấm) và yêu cầu giải quyết. * Tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý: Liên hệ với luật sư hoặc các tổ chức tư vấn pháp luật để được hỗ trợ cụ thể về quy trình và thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Việc đảm bảo quyền tiếp cận các dịch vụ dân số là rất quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của xã hội.