Quy trình chi viện trợ từ ngân sách nhà nước
“Chị H.T.L từ Hà Nội, cán bộ Sở Ngoại vụ, đang tham mưu cho UBND Thành phố về việc hợp tác với một tỉnh của Lào. Thành phố muốn hỗ trợ xây dựng một trường học nhỏ cho địa phương bạn. Chị muốn hỏi về quy trình để thực hiện khoản chi viện trợ này từ ngân sách địa phương và cần chuẩn bị những giấy tờ gì để đảm bảo đúng quy định pháp luật?”
Trả lời
Chi viện trợ là một nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước quan trọng, được thực hiện để phục vụ các mục tiêu đối ngoại, hợp tác phát triển, cứu trợ nhân đạo hoặc hỗ trợ khẩn cấp cho nước ngoài và các địa phương nước ngoài. Đối với trường hợp của Thành phố Hà Nội muốn hỗ trợ xây dựng trường học tại Lào, đây chính là một hình thức chi viện trợ từ ngân sách địa phương.
Quy trình lập Kế hoạch chi viện trợ từ ngân sách địa phương
Để thực hiện khoản chi viện trợ này, Thành phố Hà Nội cần tuân thủ quy trình lập Kế hoạch viện trợ hằng năm sử dụng ngân sách địa phương. Cụ thể, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (trong trường hợp này là UBND Thành phố Hà Nội) có trách nhiệm tổng hợp, lập kế hoạch viện trợ sử dụng ngân sách địa phương cho năm sau và báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân
[1]. Quy trình này đảm bảo tính minh bạch và phù hợp với định hướng phát triển chung của địa phương và quốc gia.Các bước cụ thể và hồ sơ cần chuẩn bị
Theo quy định, mặc dù Nghị định số 305/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về trình tự, thủ tục lập, thẩm định Kế hoạch viện trợ hằng năm, đặc biệt là đối với ngân sách trung ương
[1], nhưng đối với ngân sách địa phương, nguyên tắc chung là UBND cấp tỉnh sẽ chủ động xây dựng kế hoạch dựa trên mục tiêu, định hướng hợp tác đã được phê duyệt. Các giấy tờ cần chuẩn bị thường bao gồm:* Văn bản đề xuất của các đơn vị chuyên môn (ví dụ: Sở Ngoại vụ) về dự án viện trợ. * Thuyết minh chi tiết về mục tiêu, nội dung, đối tượng, địa điểm, thời gian thực hiện, tổng mức kinh phí dự kiến và nguồn vốn (ngân sách địa phương). * Các văn bản thỏa thuận, ghi nhớ hợp tác với phía đối tác nước ngoài (tỉnh của Lào). * Báo cáo đánh giá sơ bộ về hiệu quả dự kiến của dự án. * Dự thảo kế hoạch tài chính chi tiết cho khoản viện trợ.
Sau khi tổng hợp và hoàn thiện, kế hoạch này sẽ được UBND Thành phố báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân để xem xét, phê duyệt.
Vai trò quản lý và giám sát
Mọi hoạt động chi ngân sách nhà nước, bao gồm cả chi viện trợ, đều nằm dưới sự quản lý và giám sát chặt chẽ của các cơ quan nhà nước. Các thành viên của Chính phủ được Quốc hội phê chuẩn
[2] có trách nhiệm trong việc quản lý và điều hành các hoạt động kinh tế, xã hội, bao gồm cả các chính sách đối ngoại và viện trợ. Việc thực hiện chi viện trợ phải tuân thủ các quy định về quản lý tài chính, ngân sách và các quy định pháp luật khác có liên quan. Ngay cả các quy định về thủ tục hải quan và thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu [3] cũng cần được lưu ý nếu khoản viện trợ bao gồm việc vận chuyển hàng hóa qua biên giới, nhằm đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch của toàn bộ quá trình.