Quy định về Tầng văn hóa khảo cổ
“Chào luật sư, công ty tôi đang thi công dự án xây dựng khu đô thị mới ở huyện Đông Anh, Hà Nội. Trong quá trình đào móng, công nhân phát hiện nhiều lớp đất có màu sắc khác thường, xen kẽ là các mảnh gốm sứ cổ và xương động vật. Chúng tôi nghi ngờ đây là tầng văn hóa khảo cổ. Xin hỏi, công ty chúng tôi cần phải làm gì theo quy định pháp luật để tránh vi phạm?”
Trả lời
Tầng văn hóa khảo cổ và ý nghĩa pháp lý
Chào anh N.V.A,
Tầng văn hóa khảo cổ là những lớp đất được tích tụ qua thời gian, phản ánh hoạt động của con người và thể hiện đặc trưng văn hóa của cộng đồng người trong quá khứ. Việc phát hiện các mảnh gốm sứ cổ và xương động vật xen kẽ trong các lớp đất khác thường như công ty anh mô tả là dấu hiệu rất rõ ràng của một tầng văn hóa khảo cổ. Đây là một dạng di sản văn hóa vật thể có giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học đặc biệt, cần được bảo vệ theo quy định pháp luật về di sản văn hóa.
Phạm vi và Đối tượng áp dụng của Nghị định 308/2025/NĐ-CP
Nghị định số 308/2025/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa có phạm vi điều chỉnh các vấn đề liên quan đến việc thi hành Luật Di sản văn hóa số 45/2024/QH15
[1]. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động liên quan đến di sản văn hóa đều chịu sự điều chỉnh của Luật Di sản văn hóa và các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó có Nghị định này.Đặc biệt, Đối tượng áp dụng của Nghị định này bao gồm "cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Việt Nam"
[2]. Công ty của anh, với hoạt động xây dựng có khả năng tác động đến di sản văn hóa, chắc chắn thuộc đối tượng áp dụng này. Do đó, khi phát hiện tầng văn hóa khảo cổ, công ty anh có trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.Trách nhiệm của công ty khi phát hiện Tầng văn hóa khảo cổ
Khi phát hiện tầng văn hóa khảo cổ hoặc các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia trong quá trình thi công, công ty anh cần thực hiện ngay các bước sau:
Việc tuân thủ các quy định này là vô cùng quan trọng để tránh các rủi ro pháp lý, bao gồm việc bị xử phạt hành chính hoặc thậm chí hình sự nếu gây hư hại nghiêm trọng đến di sản văn hóa.
Lưu ý về các quy định chi tiết khác
Nghị định 308/2025/NĐ-CP cũng quy định chi tiết về các trình tự, thủ tục liên quan đến di sản văn hóa, ví dụ như trình tự, thủ tục, hồ sơ khoa học ghi danh di sản văn hóa phi vật thể vào Danh mục quốc gia
[3] hoặc hủy bỏ ghi danh di sản văn hóa phi vật thể [4]. Mặc dù các điều khoản này cụ thể về di sản văn hóa phi vật thể, chúng cho thấy tinh thần chung của pháp luật là thiết lập các quy trình rõ ràng để quản lý và bảo vệ mọi loại hình di sản văn hóa. Đối với di sản văn hóa vật thể như tầng văn hóa khảo cổ, Luật Di sản văn hóa và các văn bản hướng dẫn khác cũng sẽ có các quy định chi tiết về khảo sát, khai quật, bảo quản và phát huy giá trị. Công ty anh nên chủ động liên hệ với cơ quan quản lý di sản để được hướng dẫn cụ thể nhất cho trường hợp của mình.