Quy định về Lãnh sự danh dự tại Việt Nam

Trả lời

Chào Anh T.V.K,

Những thắc mắc của anh về tư cách và hoạt động của Lãnh sự danh dự là hoàn toàn có cơ sở, bởi đây là một hình thức viên chức lãnh sự đặc biệt, có những điểm khác biệt rõ rệt so với viên chức lãnh sự chuyên nghiệp. Để anh hiểu rõ hơn, chúng tôi xin tư vấn như sau:

1. Bản chất và tư cách pháp lý của Lãnh sự danh dự

Lãnh sự danh dự là viên chức lãnh sự không chuyên nghiệp và không phải là cán bộ, công chức, viên chức của Việt Nam. Họ có thể bao gồm Tổng Lãnh sự danh dự và Lãnh sự danh dự. Khác với viên chức lãnh sự chuyên nghiệp được cử đi từ quốc gia của mình và làm việc toàn thời gian, Lãnh sự danh dự thường là công dân của nước sở tại hoặc công dân của một nước thứ ba, có uy tín và mối quan hệ tốt, được bổ nhiệm để thực hiện một số chức năng lãnh sự nhất định.

Luật pháp Việt Nam, cụ thể là Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài ^[1]. Mặc dù luật này chủ yếu điều chỉnh cơ quan đại diện của Việt Nam, nhưng nó cũng là cơ sở để hiểu về các nguyên tắc chung trong quan hệ đối ngoại và vai trò của các cơ quan đại diện, bao gồm cả các cơ quan lãnh sự ^[2].

2. Phạm vi hoạt động và quyền hạn

Lãnh sự danh dự thực hiện các chức năng lãnh sự theo sự ủy quyền của quốc gia cử và phù hợp với pháp luật quốc tế cũng như pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, do tính chất không chuyên nghiệp, họ không được hưởng đầy đủ các quyền ưu đãi, miễn trừ như viên chức lãnh sự chuyên nghiệp. Quyền hạn của họ thường giới hạn ở việc hỗ trợ công dân, thúc đẩy quan hệ kinh tế, văn hóa, thương mại, và một số dịch vụ lãnh sự cơ bản khác.

Điều quan trọng cần lưu ý là Lãnh sự danh dự không phải là cán bộ, công chức, viên chức của Việt Nam. Điều này có nghĩa là họ không thuộc bộ máy nhà nước Việt Nam và không thực hiện các chức năng quản lý nhà nước của Việt Nam.

3. Quy định về trụ sở hoạt động và nhân sự

Đối với thắc mắc của anh về việc sử dụng văn phòng kinh doanh làm trụ sở, pháp luật Việt Nam có quy định rõ ràng về vấn đề này. Theo Nghị định số 26/2022/NĐ-CP, Lãnh sự danh dự phải có trụ sở hoạt động để thực hiện chức năng lãnh sự của mình, và trụ sở này được gọi là Cơ quan lãnh sự danh dự. Mỗi Cơ quan lãnh sự danh dự chỉ có một trụ sở hoạt động. Đặc biệt, khi thực hiện chức năng lãnh sự, Lãnh sự danh dự phải phân định rõ ràng trụ sở để thực hiện các chức năng lãnh sự của mình với trụ sở cơ sở kinh doanh, thương mại cá nhân của họ ^[3].

Điều này có nghĩa là dù Lãnh sự danh dự có thể là một doanh nhân, nhưng văn phòng lãnh sự không được phép lẫn lộn với văn phòng kinh doanh riêng. Mục đích là để đảm bảo tính minh bạch, chuyên nghiệp và tránh xung đột lợi ích trong hoạt động lãnh sự.

Ngoài ra, Lãnh sự danh dự có thể thuê người lao động để phục vụ cho việc thực hiện chức năng lãnh sự, nhưng những người này không được thực hiện chức năng lãnh sự với danh nghĩa Lãnh sự danh dự và không được hưởng các quyền ưu đãi, miễn trừ của Lãnh sự danh dự ^[3].