Quy định về Giấy niêm phong vật chứng và hàng hóa
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng điện thoại ở Quận 1, TP.HCM. Vừa rồi cửa hàng tôi bị công an kiểm tra và thu giữ một số điện thoại không rõ nguồn gốc. Họ có dán giấy niêm phong lên các thùng hàng và lập biên bản. Tôi muốn hỏi giấy niêm phong đó có ý nghĩa gì và liệu tôi có quyền yêu cầu kiểm tra nội dung trên giấy đó không, vì tôi lo ngại có thể bị làm sai lệch vật chứng?”
Trả lời
Ý nghĩa và Mục đích của Giấy niêm phong vật chứng
Giấy niêm phong là một loại giấy có tính bền vững cao, được sử dụng để bảo quản tính nguyên vẹn của vật chứng trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Theo quy định, trên giấy niêm phong phải ghi rõ tên cơ quan chủ trì tổ chức niêm phong, họ tên, chữ ký hoặc điểm chỉ của những người thực hiện và tham gia niêm phong, thời gian niêm phong, và đóng dấu của cơ quan chức năng. Mục đích chính của việc niêm phong là để bảo đảm tính nguyên vẹn của vật chứng
[2], tránh việc làm sai lệch hoặc thay đổi vật chứng trong suốt quá trình tố tụng. Việc này được thực hiện khi có yêu cầu phục vụ các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án [2].Quyền của chủ sở hữu đối với Giấy niêm phong
Với tư cách là chủ sở hữu số điện thoại bị thu giữ, anh N.V.K hoàn toàn có quyền yêu cầu kiểm tra nội dung trên giấy niêm phong và biên bản niêm phong. Việc niêm phong vật chứng phải tuân thủ nguyên tắc bảo đảm đúng trình tự, thủ tục, hình thức, thẩm quyền theo quy định của pháp luật
[2]. Các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và các cá nhân liên quan đều là đối tượng áp dụng của các quy định về niêm phong vật chứng [1]. Do đó, anh có quyền được biết rõ thông tin về vật chứng của mình, những người đã thực hiện niêm phong và thời gian niêm phong để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, anh có thể yêu cầu làm rõ hoặc khiếu nại theo quy định pháp luật.Khi nào vật chứng cần được niêm phong?
Mọi vật chứng sau khi thu thập đều phải được niêm phong, trừ một số trường hợp đặc biệt
[3]. Các trường hợp không cần niêm phong bao gồm: vật chứng là động vật, thực vật sống; tài liệu đã được đưa vào hồ sơ vụ án; vật chứng mau hỏng hoặc khó bảo quản; hoặc những vật chứng khác mà cơ quan có thẩm quyền xét thấy không cần thiết phải niêm phong [3]. Đối với các thùng điện thoại bị thu giữ tại cửa hàng của anh, việc niêm phong là cần thiết để bảo đảm tính nguyên vẹn của chúng, phục vụ cho quá trình điều tra nguồn gốc.Giấy niêm phong trong các lĩnh vực khác
Ngoài lĩnh vực tố tụng hình sự, khái niệm niêm phong cũng được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác để đảm bảo sự giám sát và quản lý. Ví dụ, trong hoạt động xuất nhập khẩu, niêm phong hải quan được sử dụng để giám sát hàng hóa, bao gồm niêm phong bằng giấy niêm phong hải quan hoặc bằng dây, khóa chuyên dụng
[4]. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc niêm phong trong việc đảm bảo tính xác thực và không bị can thiệp của các đối tượng cần được bảo vệ hoặc giám sát.