Quy định về công trình văn học, nghệ thuật
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là họa sĩ tự do ở Hà Nội. Tôi có nhiều năm sáng tác tranh và gần đây còn có cả một số bài nghiên cứu về lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Tôi nghe nói có các giải thưởng lớn của Nhà nước dành cho văn học, nghệ thuật nhưng không rõ liệu các tác phẩm hội họa hay các bài nghiên cứu của tôi có được coi là **công trình văn học, nghệ thuật** để xét giải hay không? Nhờ luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
Khái niệm "Công trình văn học, nghệ thuật" và "Tác phẩm văn học, nghệ thuật"
Chào chị N.T.H, về thắc mắc của chị liên quan đến việc các tác phẩm hội họa và bài nghiên cứu của chị có được coi là công trình văn học, nghệ thuật để xét tặng giải thưởng hay không, chúng tôi xin tư vấn như sau:
Theo quy định, công trình văn học, nghệ thuật được hiểu là sản phẩm của hoạt động sáng tạo trong lĩnh vực nghiên cứu, lý luận, phê bình, sưu tầm về văn học, nghệ thuật. Điều này có nghĩa là các bài nghiên cứu về lịch sử mỹ thuật Việt Nam của chị hoàn toàn thuộc phạm vi định nghĩa của "công trình văn học, nghệ thuật".
Bên cạnh đó, Nghị định số 90/2014/NĐ-CP Về quy định đối tượng, tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục xét tặng "Giải thưởng Hồ Chí Minh", "Giải thưởng Nhà nước" về văn học, nghệ thuật (sau đây gọi tắt là Nghị định 90/2014/NĐ-CP) cũng đề cập đến khái niệm "tác phẩm văn học, nghệ thuật". Cụ thể, Nghị định này áp dụng đối với "Tác giả, đồng tác giả... có tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình (sau đây gọi là tác phẩm, công trình) văn học, nghệ thuật"
[2]. Như vậy, các tác phẩm hội họa của chị sẽ được xếp vào loại "tác phẩm văn học, nghệ thuật".Các loại hình được xem xét để xét tặng giải thưởng
Nghị định 90/2014/NĐ-CP là văn bản quy định chi tiết về việc xét tặng "Giải thưởng Hồ Chí Minh", "Giải thưởng Nhà nước" về văn học, nghệ thuật
[1]. Điều 2 của Nghị định này đã liệt kê các chuyên ngành văn học, nghệ thuật được đề nghị xét tặng giải thưởng, bao gồm cả tác phẩm và công trình [2].Ví dụ, trong chuyên ngành Âm nhạc, đối tượng xét tặng bao gồm "Tác phẩm thuộc các thể loại âm nhạc" và "công trình nghiên cứu, lý luận, phê bình về âm nhạc". Tương tự, trong chuyên ngành Điện ảnh, có "Tác phẩm thuộc các loại hình điện ảnh" và "công trình nghiên cứu, lý luận phê bình về điện ảnh"
[2]. Mặc dù Điều 2 chưa liệt kê đầy đủ các chuyên ngành, nhưng qua ví dụ này có thể thấy rõ rằng cả tác phẩm sáng tạo (như tranh của chị) và công trình nghiên cứu, lý luận, phê bình (như bài nghiên cứu của chị) đều được xem xét. Hội họa là một chuyên ngành nghệ thuật quan trọng và các tác phẩm hội họa chắc chắn thuộc diện được xét tặng.Quy trình và nguyên tắc xét tặng giải thưởng
Việc xét tặng các giải thưởng này được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, đảm bảo khách quan, công bằng, chính xác và công khai
[3]. Một tác phẩm, công trình văn học, nghệ thuật của tác giả chỉ được đề nghị xét tặng về một chuyên ngành văn học, nghệ thuật [3].Hội đồng cấp Nhà nước có trách nhiệm xem xét, đánh giá và bỏ phiếu lựa chọn tác phẩm, công trình văn học, nghệ thuật đề nghị xét tặng "Giải thưởng Hồ Chí Minh", "Giải thưởng Nhà nước" theo quy định
[4]. Điều này khẳng định rằng cả hai loại hình sáng tạo của chị – các tác phẩm hội họa và các bài nghiên cứu – đều có thể được xem xét để nhận các giải thưởng cao quý này, miễn là đáp ứng các tiêu chuẩn và điều kiện cụ thể khác của Nghị định.