Quy định về chuyển dữ liệu xuyên biên giới trong tình huống khẩn cấp công nghệ
“Chị L.T.M, chủ một công ty công nghệ ở TP. Hồ Chí Minh, đang rất lo lắng. Công ty chị vừa gặp một sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, gây ra **tình huống khẩn cấp** làm tê liệt hệ thống máy chủ. Để khắc phục, chị cần khẩn cấp chuyển một lượng lớn dữ liệu khách hàng sang máy chủ dự phòng ở nước ngoài. Chị muốn biết, việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới trong trường hợp khẩn cấp như vậy có phải tuân thủ các quy định đặc biệt nào không, và liệu có được miễn trừ hay ưu tiên gì không?”
Trả lời
Thuật ngữ "Tình huống khẩn cấp" theo định nghĩa pháp lý thường được hiểu là các trường hợp nghiêm trọng như mưa, lũ vượt tần suất thiết kế; động đất vượt tiêu chuẩn thiết kế trên lưu vực hồ chứa nước hoặc các tác động khác gây mất an toàn cho đập. Tuy nhiên, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của công ty chị L.T.M, một sự cố kỹ thuật nghiêm trọng gây tê liệt hệ thống máy chủ cũng được xem là một tình huống khẩn cấp đòi hỏi phản ứng nhanh chóng để duy trì hoạt động và bảo vệ dữ liệu.
Quy định chung về chuyển dữ liệu xuyên biên giới
Việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới, ngay cả trong tình huống khẩn cấp, vẫn phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành nhằm đảm bảo an toàn thông tin và bảo vệ quyền lợi của cá nhân, tổ chức. Theo Nghị định số 165/2025/NĐ-CP, khi cần chuyển hoặc xử lý dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng xuyên biên giới, chủ sở hữu dữ liệu hoặc chủ quản dữ liệu phải thực hiện đánh giá tác động
[1]. Việc đánh giá này bao gồm việc xem xét tính hợp pháp, sự cần thiết, phạm vi, phương thức truyền dữ liệu và cách xử lý của bên nhận dữ liệu, cũng như những rủi ro có thể gây ra cho an ninh quốc gia, lợi ích công cộng hoặc quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức [1].Yêu cầu đối với văn bản giao kết và trách nhiệm các bên
Trong mọi trường hợp chuyển dữ liệu, đặc biệt là trong tình huống khẩn cấp cần xử lý nhanh chóng, văn bản giao kết giữa bên chuyển và bên nhận dữ liệu phải xác định rõ mục đích, phương pháp và phạm vi xuất dữ liệu, cũng như cách thức xử lý dữ liệu của bên nhận. Các yêu cầu ràng buộc về việc cung cấp dữ liệu cho bên thứ ba cũng cần được quy định cụ thể
[1]. Điều này nhằm đảm bảo rằng dữ liệu được bảo vệ và sử dụng đúng mục đích, ngay cả khi cần xử lý gấp rút.Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước
Mặc dù các văn bản pháp luật về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước như Nghị quyết về việc bổ nhiệm các thành viên của Chính phủ
[2] hay Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về hoạt động của tổ chức cơ sở đảng [3] có vẻ không trực tiếp điều chỉnh tình huống cụ thể của công ty chị, nhưng chúng là nền tảng cho sự ổn định và hoạt động hiệu quả của hệ thống pháp luật và quản lý nhà nước. Trong bối cảnh tình huống khẩn cấp rộng hơn, các cơ quan nhà nước có trách nhiệm đảm bảo môi trường pháp lý ổn định, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động và ứng phó với các thách thức, bao gồm cả các sự cố công nghệ. Các quy định về chuyển dữ liệu xuyên biên giới là một phần trong nỗ lực đó, nhằm cân bằng giữa nhu cầu kinh doanh và an ninh quốc gia.Lưu ý đặc biệt trong tình huống khẩn cấp
Hiện tại, Nghị định 165/2025/NĐ-CP không quy định cụ thể về việc miễn trừ hay ưu tiên đặc biệt cho việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới trong các tình huống khẩn cấp do sự cố công nghệ. Do đó, công ty chị L.T.M vẫn cần tuân thủ đầy đủ các quy định về đánh giá tác động và các điều khoản trong văn bản giao kết. Tuy nhiên, trong thực tiễn, các cơ quan quản lý có thể xem xét hỗ trợ hoặc hướng dẫn quy trình nhanh gọn hơn nếu sự cố có quy mô lớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh tế, nhưng việc này thường cần có sự liên hệ và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng có thẩm quyền.