Quy định về Chỉ bản trong Tố tụng hình sự
“Chào chuyên gia, em có ông anh họ vừa bị công an Quận 1, TP.HCM bắt giữ vì nghi liên quan đến một vụ trộm cắp. Gia đình em đang rất lo lắng. Mấy hôm nay, em nghe người ta nói đến việc công an sẽ 'làm chỉ bản' cho anh em. Chuyên gia cho em hỏi 'chỉ bản' là gì, tại sao lại phải làm và có ý nghĩa gì trong quá trình điều tra không ạ?”
Trả lời
Chào Anh N.V.H, chúng tôi hiểu sự lo lắng của gia đình anh trong tình huống này. Về thắc mắc của anh liên quan đến “chỉ bản”, đây là một thủ tục phổ biến và quan trọng trong quá trình tố tụng hình sự.
Chỉ bản là gì?
Chỉ bản (hay còn gọi là bản chỉ điểm, bản ghi dấu vân tay) là một bản ghi thông tin tóm tắt về lý lịch cá nhân và đặc biệt là bản in dấu vân tất cả các ngón tay của một người, thường là bị can hoặc người bị tạm giữ, tạm giam. Bản chỉ bản này do cơ quan có thẩm quyền (như Cơ quan điều tra) lập và lưu giữ để phục vụ công tác quản lý và điều tra tội phạm. Đây là một phần trong các thủ tục được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự
[1].Mục đích và ý nghĩa của Chỉ bản
Việc lấy chỉ bản có nhiều mục đích quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm:
* Nhận dạng cá nhân: Dấu vân tay là đặc điểm sinh trắc học duy nhất của mỗi người, không thay đổi theo thời gian. Việc lưu giữ chỉ bản giúp cơ quan chức năng có thể nhận dạng chính xác một người, đặc biệt trong các trường hợp cần xác định danh tính của người bị tình nghi, bị hại không rõ lai lịch hoặc thi thể. * Phục vụ điều tra tội phạm: Dấu vân tay thu được tại hiện trường vụ án có thể được đối chiếu với chỉ bản đã lưu trữ để xác định đối tượng gây án. Đây là một trong những bằng chứng khoa học quan trọng giúp cơ quan điều tra thu thập chứng cứ, truy tìm tội phạm và củng cố hồ sơ vụ án. * Quản lý hồ sơ tội phạm: Chỉ bản được lưu trữ trong hệ thống hồ sơ của cơ quan công an, giúp quản lý thông tin về những người đã từng có liên quan đến các vụ án hình sự, phục vụ cho công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm về lâu dài.
Khi nào Chỉ bản được thực hiện?
Chỉ bản thường được thực hiện khi một người bị khởi tố bị can
[2]. Theo quy định của pháp luật, khi có đủ căn cứ để xác định một người đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm, Cơ quan điều tra sẽ ra quyết định khởi tố bị can. Sau khi có quyết định này, các thủ tục tố tụng cần thiết, bao gồm việc lấy chỉ bản, sẽ được tiến hành để thu thập đầy đủ thông tin và chứng cứ phục vụ quá trình điều tra. Cơ quan điều tra là đơn vị có thẩm quyền thực hiện việc lấy chỉ bản này.Việc lấy chỉ bản là một thủ tục hành chính tư pháp bắt buộc, nhằm đảm bảo tính chính xác và khoa học trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử tội phạm. Gia đình anh có thể yên tâm rằng đây là một phần của quy trình pháp luật và có ý nghĩa quan trọng trong việc làm rõ sự thật của vụ án.