Quy định pháp luật về tác động vào thời tiết
“Chào chuyên gia, tôi là nông dân ở Lâm Đồng, có vườn cà phê đang bị hạn hán kéo dài quá. Nghe nói có công nghệ "làm mưa nhân tạo" hoặc "chống sương muối" gì đó. Tôi muốn tìm hiểu xem liệu mình có thể tự thuê đơn vị nào đó về làm cho vườn nhà mình không, hay có quy định pháp luật nào về việc này không? Tôi nghe loáng thoáng là có thể bị phạt nếu tự ý làm.”
Trả lời
Tác động vào thời tiết và quy định chung
Tác động vào thời tiết là hoạt động can thiệp của con người vào các quá trình vật lý và hóa học của khí quyển bằng các giải pháp khoa học và công nghệ. Mục đích của hoạt động này thường là để ngăn ngừa, giảm nhẹ thiên tai (như hạn hán, sương muối) hoặc tạo ra thời tiết thuận lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh quốc gia trong một khu vực và thời gian xác định. Đây là một lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao và sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước.
Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, bên cạnh các văn bản quy định về tổ chức nhà nước như Nghị quyết của Quốc hội về việc bổ nhiệm thành viên Chính phủ
[1] hay các kết luận của cơ quan Đảng về công tác nội bộ [2], các hoạt động chuyên ngành như khí tượng thủy văn cũng có những quy định pháp luật riêng để quản lý.Các quy định pháp luật liên quan đến tác động vào thời tiết
Với mong muốn của Chú Ba về việc "làm mưa nhân tạo" hoặc "chống sương muối" cho vườn cà phê, cần lưu ý rằng đây là hoạt động thuộc phạm vi tác động vào thời tiết và được pháp luật quy định rất cụ thể. Theo Điều 1 của Nghị định số 155/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khí tượng thủy văn, các hành vi vi phạm quy định về tác động vào thời tiết là một trong những hành vi bị xử phạt hành chính
[3].Điều này có nghĩa là, mặc dù việc tác động vào thời tiết có thể mang lại lợi ích trong việc phòng chống hạn hán hay sương muối, nhưng không phải cá nhân hay tổ chức nào cũng có thể tự ý thực hiện. Hoạt động này thường phải được thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, có đủ năng lực chuyên môn, được cấp phép và tuân thủ các quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và hiệu quả, tránh những tác động tiêu cực không mong muốn đến môi trường và các khu vực lân cận.
Rủi ro pháp lý khi tự ý tác động vào thời tiết
Nếu Chú Ba tự ý thuê hoặc thực hiện các hoạt động tác động vào thời tiết mà không tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành, hành vi này có thể bị coi là vi phạm hành chính. Mức độ và hình thức xử phạt sẽ phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi vi phạm, cũng như các hậu quả gây ra. Nghị định số 155/2024/NĐ-CP sẽ quy định chi tiết về các mức phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm cụ thể trong lĩnh vực này
[3].Do đó, để tránh những rủi ro pháp lý và đảm bảo an toàn, Chú Ba không nên tự ý thực hiện hay thuê các đơn vị không có thẩm quyền để tác động vào thời tiết. Nếu có nhu cầu, Chú Ba nên liên hệ với các cơ quan quản lý nhà nước về khí tượng thủy văn tại địa phương hoặc các cơ quan có chức năng để tìm hiểu về các chương trình, giải pháp hỗ trợ chính thức từ Nhà nước.