Quy định pháp luật về tác động vào thời tiết
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở Ninh Thuận. Mấy năm nay hạn hán kéo dài quá, mùa màng thất bát. Tôi nghe nói có công nghệ 'gieo mưa' để tăng lượng mưa. Không biết việc này có được phép làm không, và nếu được thì thủ tục thế nào ạ? Liệu có ai đứng ra tổ chức được không?”
Trả lời
1. 'Tác động vào thời tiết' và mục đích theo quy định pháp luật
Hoạt động mà Anh N.V.T đề cập, như 'gieo mưa' để tăng lượng mưa, thuộc phạm vi của khái niệm 'tác động vào thời tiết' theo pháp luật Việt Nam. Cụ thể, định nghĩa này là tác động của con người lên các quá trình vật lý và hóa học của khí quyển thông qua các giải pháp khoa học và công nghệ nhằm ngăn ngừa hay giảm nhẹ thiên tai hoặc tạo ra một dạng thời tiết thuận lợi trong một khu vực cụ thể, trong khoảng thời gian xác định để phục vụ các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh quốc gia. Hoạt động này được quy định trong Luật Khí tượng thủy văn sửa đổi 2020 và là một phần của các hoạt động khí tượng thủy văn
[1]. Mục đích chính của việc này thường là để phòng, chống thiên tai, giảm nhẹ thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán gây ra [2].2. Thẩm quyền và quy trình phê duyệt kế hoạch
Việc tác động vào thời tiết không phải là hoạt động mà cá nhân hay tổ chức bất kỳ có thể tự ý thực hiện. Đây là một hoạt động có tính chất đặc biệt, cần sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Các kế hoạch tác động vào thời tiết, đặc biệt là những kế hoạch có phạm vi ảnh hưởng rộng, từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trở lên, sẽ phải được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
[3]. Điều này cho thấy đây là một hoạt động cấp quốc gia hoặc liên vùng, đòi hỏi sự phối hợp và chỉ đạo từ cấp cao nhất.3. Ai có thể thực hiện và lời khuyên cho Anh N.V.T
Với tính chất phức tạp và tầm ảnh hưởng lớn, hoạt động tác động vào thời tiết thường do các cơ quan chuyên môn của Nhà nước chịu trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất và thực hiện dưới sự phê duyệt của cấp có thẩm quyền. Cá nhân hoặc tổ chức tư nhân không có thẩm quyền tự mình tiến hành các hoạt động này. Nếu Anh N.V.T và cộng đồng nông dân địa phương đang gặp khó khăn nghiêm trọng do hạn hán, cách tốt nhất là kiến nghị lên chính quyền địa phương (Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường) để các cơ quan này tổng hợp, đánh giá tình hình và đề xuất các giải pháp phù hợp lên cấp trên, bao gồm cả việc xem xét khả năng áp dụng các biện pháp tác động vào thời tiết nếu cần thiết và khả thi về mặt khoa học, kỹ thuật.
Các hoạt động này đòi hỏi nguồn lực lớn, công nghệ cao và đánh giá tác động môi trường kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả và tránh các hệ quả không mong muốn.