Quy định pháp luật về mất cân bằng giới tính khi sinh
“Chào luật sư, tôi là trưởng thôn ở xã Vạn Phúc, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Gần đây, tôi nhận thấy trong thôn mình có nhiều gia đình sinh con trai hơn con gái rõ rệt, tỷ lệ chênh lệch khá lớn. Tôi nghe nói có tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi. Liệu pháp luật có quy định gì để giải quyết tình trạng **mất cân bằng giới tính khi sinh** này không ạ, và thôn tôi có thể làm gì để góp phần giảm thiểu?”
Trả lời
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh là một vấn đề xã hội và dân số đáng quan ngại, được pháp luật Việt Nam đặc biệt chú trọng và có các quy định nhằm giảm thiểu. Đây là tình trạng khi tỷ số giới tính khi sinh nằm ngoài khoảng cân bằng tự nhiên, thường biểu hiện qua việc số lượng bé trai sinh ra cao hơn đáng kể so với bé gái.
Khung pháp lý về dân số và giảm thiểu mất cân bằng giới tính
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rõ ràng về công tác dân số, trong đó bao gồm mục tiêu giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Điều này được thể hiện trong các văn bản pháp luật, dù có thể được lồng ghép trong các luật có phạm vi điều chỉnh rộng hơn. Cụ thể, Luật Cảnh sát biển Việt Nam 2018 (33/2018/QH14) đã quy định về việc "truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số"
[1]. Điều này cho thấy đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số quốc gia.Nguyên tắc và biện pháp giảm thiểu
Việc thực hiện công tác dân số, bao gồm cả việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính, phải tuân thủ các nguyên tắc nhất định. Một trong số đó là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số, gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển nhanh và bền vững đất nước
[2].Để cụ thể hóa việc giảm thiểu tình trạng này, pháp luật đã đưa ra các biện pháp như:
Vai trò của cộng đồng và chính quyền địa phương
Với vai trò là trưởng thôn, ông N.V.T và cộng đồng tại xã Vạn Phúc có thể đóng góp rất lớn vào việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh thông qua các hoạt động như:
* Tuyên truyền, vận động: Tổ chức các buổi nói chuyện, sinh hoạt cộng đồng để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, tác hại của việc lựa chọn giới tính thai nhi và tầm quan trọng của việc sinh con theo quy luật tự nhiên. Vận động người dân loại bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ. * Xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước: Đưa các nội dung về bình đẳng giới và không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của thôn, xã và giám sát việc thực hiện. * Phối hợp với chính quyền: Báo cáo tình hình và phối hợp chặt chẽ với chính quyền xã, các cơ quan y tế, dân số tại địa phương để triển khai các chương trình, dự án can thiệp, hỗ trợ phù hợp.
Việc chủ động của cộng đồng và sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền là yếu tố then chốt để giải quyết hiệu quả vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh, hướng tới một xã hội bình đẳng và phát triển bền vững.