Quy định pháp luật về Cơ sở dữ liệu quốc gia tại Việt Nam
“Chào chuyên gia, tôi là Anh N.V.H, chủ một cửa hàng kinh doanh đồ điện tử ở Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Gần đây, tôi có nghe nói về việc các doanh nghiệp phải kết nối dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Tôi đang băn khoăn không biết 'Cơ sở dữ liệu' cụ thể là gì theo luật pháp, và việc kinh doanh của tôi có bị ảnh hưởng bởi các quy định này không? Tôi cũng muốn biết liệu dữ liệu của tôi có được bảo vệ không khi kết nối như vậy.”
Trả lời
Khái niệm "Cơ sở dữ liệu" trong pháp luật Việt Nam
Theo pháp luật Việt Nam, Cơ sở dữ liệu được định nghĩa là tập hợp dữ liệu số được sắp xếp, tổ chức để truy cập, khai thác, chia sẻ, quản lý và cập nhật thông qua phương tiện điện tử. Nghị định số 47/2024/NĐ-CP quy định về danh mục, việc xây dựng, cập nhật, duy trì, khai thác và sử dụng các loại cơ sở dữ liệu quốc gia
[1]. Ngoài ra, có những quy định cụ thể hơn đối với các loại cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chẳng hạn như Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, được lập trên cơ sở tin học hóa công tác đăng ký hộ tịch nhằm lưu giữ thông tin hộ tịch của cá nhân trong môi trường mạng [4].Nguyên tắc quản lý và đối tượng áp dụng
Các quy định pháp luật về cơ sở dữ liệu quốc gia áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc xây dựng, cập nhật, duy trì và khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia
[1]. Điều này có nghĩa là, nếu hoạt động kinh doanh của Anh N.V.H liên quan đến việc trao đổi hoặc sử dụng dữ liệu từ các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, anh sẽ thuộc đối tượng chịu sự điều chỉnh của các nghị định này.Đáng chú ý, các cơ sở dữ liệu quốc gia được xây dựng và sử dụng thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Chính phủ là chủ sở hữu dữ liệu và thống nhất quản lý, đồng thời phân công Chủ quản cơ sở dữ liệu quốc gia thực hiện quản lý, khai thác. Việc xây dựng, thu thập, cập nhật, quản lý và chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước
[2].Dữ liệu chủ và giá trị pháp lý
Trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, khái niệm Dữ liệu chủ rất quan trọng. Đây là thông tin cơ bản nhất để mô tả, định danh, phân biệt một đối tượng cụ thể được cơ quan nhà nước quản lý và phải có mã định danh đối tượng. Dữ liệu chủ được sử dụng làm cơ sở để tham chiếu, đồng bộ giữa các cơ sở dữ liệu hoặc các tập dữ liệu khác nhau. Khi dữ liệu chủ thay đổi, dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu tham chiếu đến phải được đồng bộ tương ứng. Dữ liệu chủ của cơ sở dữ liệu quốc gia có giá trị sử dụng chính thức, tương đương văn bản giấy chứa cùng nội dung thông tin được cơ quan có thẩm quyền cung cấp
[3].Ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và bảo vệ dữ liệu
Đối với trường hợp của Anh N.V.H, nếu cửa hàng điện tử của anh có các hoạt động liên quan đến việc cung cấp, trao đổi thông tin với các cơ quan nhà nước hoặc các hệ thống thông tin kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia (ví dụ: đăng ký kinh doanh, thuế, thông tin sản phẩm,...) thì dữ liệu của doanh nghiệp anh sẽ chịu sự điều chỉnh của các quy định này. Việc này nhằm đảm bảo tính toàn vẹn và đồng bộ của dữ liệu trên phạm vi quốc gia.
Về vấn đề bảo vệ dữ liệu, pháp luật quy định rõ việc xây dựng, thu thập, cập nhật, quản lý, duy trì, khai thác, kết nối, chia sẻ, sử dụng các cơ sở dữ liệu quốc gia phải tuân theo các quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước
[2]. Điều này ngụ ý rằng, các biện pháp bảo mật chặt chẽ được áp dụng cho dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, góp phần bảo vệ thông tin khi chúng được tích hợp và chia sẻ. Do đó, khi dữ liệu của doanh nghiệp anh được kết nối với các hệ thống này, chúng cũng sẽ được hưởng các lớp bảo vệ tương tự theo quy định pháp luật.