Quy định pháp luật về chuyển chất liệu tác phẩm nhiếp ảnh

Trả lời

Chào Anh T.V.K, về thắc mắc của anh liên quan đến việc chuyển chất liệu tác phẩm nhiếp ảnh, chúng tôi xin tư vấn như sau:

1. Hiểu về "Chuyển chất liệu" trong bối cảnh nhiếp ảnh

Thuật ngữ "chuyển chất liệu" được định nghĩa là hình thức sử dụng tác phẩm nhiếp ảnh để thể hiện sang chất liệu khác với chất liệu ban đầu. Điều này có nghĩa là việc anh muốn biến bức ảnh chụp của mình thành một bức tranh vẽ trên vải hoặc một tác phẩm điêu khắc kim loại hoàn toàn phù hợp với định nghĩa này.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Nghị định số 72/2016/NĐ-CP Về hoạt động nhiếp ảnh, văn bản pháp luật chính điều chỉnh hoạt động nhiếp ảnh tại Việt Nam ^[1], không có quy định chi tiết về quy trình hay điều kiện cụ thể cho việc "chuyển chất liệu" đối với tác phẩm nhiếp ảnh cá nhân. Khái niệm "chuyển chất liệu" được đề cập rõ ràng hơn trong Nghị định số 113/2013/NĐ-CP Về hoạt động mỹ thuật, đặc biệt là đối với tượng đài, tranh hoành tráng ^[4]. Tuy nhiên, các quy định này chủ yếu áp dụng cho các công trình mỹ thuật công cộng lớn, không phải tác phẩm nhiếp ảnh cá nhân.

2. Quyền và trách nhiệm của nhiếp ảnh gia khi chuyển chất liệu

Là tác giả của bức ảnh, anh có quyền tác giả đối với tác phẩm của mình và được pháp luật bảo hộ ^[2]. Điều này bao gồm quyền tạo ra các tác phẩm phái sinh hoặc biến đổi tác phẩm của mình. Do đó, việc anh chuyển bức ảnh sang chất liệu khác như tranh vẽ hoặc điêu khắc là một hình thức sử dụng quyền tác giả của mình.

Tuy nhiên, khi thực hiện việc này, anh cần tuân thủ các trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi tham gia hoạt động nhiếp ảnh. Đặc biệt, Điều 5 của Nghị định số 72/2016/NĐ-CP quy định rằng không được "sửa chữa, ghép tác phẩm nhiếp ảnh làm sai lệch nội dung của hình ảnh nhằm mục đích xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng; không xúc phạm vĩ nhân, anh hùng dân tộc, lãnh tụ, danh nhân văn hóa; không vu khống, xâm hại uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân" ^[3]. Mặc dù quy định này chủ yếu nhắm đến việc chỉnh sửa ảnh số, tinh thần của nó là giữ gìn sự trung thực và không gây hại của tác phẩm.

Do đó, khi chuyển chất liệu, nếu tác phẩm mới vẫn giữ được nội dung cốt lõi và không làm sai lệch ý nghĩa ban đầu của bức ảnh, đặc biệt là không vi phạm các điều cấm nêu trên, thì anh hoàn toàn có quyền thực hiện.

3. Về giấy phép và các lưu ý khác

Đối với việc chuyển chất liệu một tác phẩm nhiếp ảnh cá nhân thành tranh vẽ hoặc điêu khắc để trưng bày, pháp luật hiện hành về nhiếp ảnh (Nghị định 72/2016/NĐ-CP) không yêu cầu anh phải xin giấy phép đặc biệt cho hành vi này, miễn là tác phẩm mới không thuộc dạng công trình mỹ thuật công cộng lớn (tượng đài, tranh hoành tráng) mà Nghị định 113/2013/NĐ-CP điều chỉnh.

Điều quan trọng nhất là đảm bảo tác phẩm sau khi chuyển chất liệu vẫn phản ánh đúng ý đồ nghệ thuật của anh và không vi phạm các quy định về nội dung bị cấm. Nếu tác phẩm chuyển chất liệu của anh có sự chỉnh sửa về bố cục hoặc nội dung so với bức ảnh gốc, và nếu anh không phải là tác giả duy nhất của bức ảnh gốc (ví dụ, có đồng tác giả), thì cần có sự đồng ý của các tác giả khác (tương tự như nguyên tắc tại Điều 32.3.c của Nghị định 113/2013/NĐ-CP về mỹ thuật, dù không trực tiếp áp dụng cho trường hợp của anh, nhưng là một nguyên tắc tốt).

Tóm lại, anh T.V.K có quyền thực hiện việc chuyển chất liệu tác phẩm nhiếp ảnh của mình sang tranh vẽ hoặc điêu khắc. Anh không cần xin giấy phép đặc biệt cho hoạt động này, nhưng cần đảm bảo tác phẩm mới không làm sai lệch nội dung gốc theo hướng tiêu cực hoặc vi phạm các quy định cấm của pháp luật về nội dung tác phẩm.