Quan trắc và giám sát tổng hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo
“Chào luật sư, tôi là một ngư dân ở huyện đảo Phú Quý, Bình Thuận. Mấy năm gần đây, tôi thấy môi trường biển quanh đảo có nhiều thay đổi bất thường, cá chết nhiều hơn, san hô cũng bị ảnh hưởng. Tôi nghe nói có việc 'quan trắc, giám sát tổng hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo' nhưng không biết hoạt động này có đang được thực hiện hiệu quả không, hay chỉ là trên giấy tờ? Liệu có cơ quan nào chịu trách nhiệm giám sát để đảm bảo môi trường biển của chúng tôi được bảo vệ tốt hơn không?”
Trả lời
1. Hiểu đúng về Quan trắc, giám sát tổng hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo
Hoạt động quan trắc, giám sát tổng hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là một quá trình theo dõi có hệ thống các yếu tố về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo, cũng như các yếu tố tác động đến chúng. Mục đích chính của hoạt động này là cung cấp thông tin, đánh giá hiện trạng diễn biến của tài nguyên, môi trường, từ đó dự báo và cảnh báo các tác động xấu có thể xảy ra. Điều này giúp các cơ quan chức năng có cơ sở để đưa ra các biện pháp quản lý và bảo vệ kịp thời.
2. Tầm quan trọng và yêu cầu đối với hoạt động quan trắc, giám sát
Hoạt động quan trắc, giám sát đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ môi trường biển và hải đảo, đặc biệt khi môi trường đang có những biến động bất thường như anh N.V.A đã phản ánh. Theo quy định pháp luật, hoạt động này phải được tiến hành thường xuyên, toàn diện để phục vụ công tác quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh
[3]. Để đạt được hiệu quả, hệ thống quan trắc, giám sát cần phải được thiết lập đồng bộ, tiên tiến, hiện đại nhằm thu thập đầy đủ, kịp thời thông tin, dữ liệu. Ngoài ra, việc kết nối với hoạt động quan trắc, giám sát của khu vực và thế giới cũng là một yêu cầu quan trọng[3].3. Cơ sở pháp lý và trách nhiệm quản lý
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể về việc quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển và hải đảo. Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (sửa đổi 2023) có quy định rõ về phạm vi điều chỉnh liên quan đến quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển và hải đảo, cũng như quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực này
[2]. Điều này cho thấy Nhà nước đã có cơ sở pháp lý để triển khai và yêu cầu các bên liên quan thực hiện nghĩa vụ của mình trong việc bảo vệ môi trường biển.4. Cơ chế giám sát của Nhà nước
Đối với câu hỏi của anh N.V.A về việc liệu có cơ quan nào chịu trách nhiệm giám sát để đảm bảo môi trường biển được bảo vệ tốt hơn không, cần hiểu rằng hoạt động giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước như Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân ở địa phương là rất quan trọng
[1]. Các cơ quan này có trách nhiệm giám sát việc thực hiện pháp luật, bao gồm cả các quy định về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển. Nếu anh N.V.A nhận thấy có dấu hiệu bất thường hoặc hoạt động quan trắc, giám sát chưa hiệu quả, anh có thể phản ánh đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền tại địa phương như Sở Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân các cấp hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân để được xem xét và giải quyết. Các cơ quan này sẽ có trách nhiệm tiếp nhận thông tin và kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường biển và hải đảo.