Quản lý và sử dụng viện trợ phi dự án
“Chị H.T.M là điều phối viên tại một tổ chức phi chính phủ ở Hà Giang, chuyên hỗ trợ cộng đồng vùng cao. Tổ chức chị thường xuyên nhận được những khoản hỗ trợ nhỏ lẻ, khi thì tiền mặt, khi thì nhu yếu phẩm từ các cá nhân, tổ chức nước ngoài. Những khoản này không nằm trong bất kỳ dự án cụ thể nào mà chỉ là hỗ trợ đột xuất. Chị băn khoăn không biết liệu những khoản "phi dự án" này có thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 313/2025/NĐ-CP không và cần tuân thủ những nguyên tắc gì để không vi phạm pháp luật?”
Trả lời
Viện trợ phi dự án và Phạm vi điều chỉnh
Chào chị H.T.M, những khoản hỗ trợ nhỏ lẻ, không gắn với các dự án cụ thể mà tổ chức chị đang nhận được từ các cá nhân, tổ chức nước ngoài chính là các khoản viện trợ phi dự án. Theo Nghị định số 313/2025/NĐ-CP, viện trợ phi dự án được định nghĩa là khoản viện trợ thực hiện một lần, riêng lẻ bằng tiền, hiện vật, hàng hóa không gắn với các dự án cụ thể trong thời gian và địa điểm được xác định cụ thể, chuyên gia, hoặc cung cấp các đầu vào để tổ chức hội nghị, hội thảo, tập huấn, nghiên cứu, lập báo cáo phân tích, thực hiện khảo sát, đào tạo.
Nghị định số 313/2025/NĐ-CP quy định về quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho các cơ quan, tổ chức được thành lập hợp pháp tại Việt Nam nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội, hỗ trợ nhân đạo, không vì mục đích lợi nhuận, thương mại
[1]. Do đó, các khoản viện trợ phi dự án mà tổ chức của chị nhận được thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này, miễn là chúng phục vụ mục đích phát triển kinh tế - xã hội hoặc hỗ trợ nhân đạo, không vì lợi nhuận.Đối tượng áp dụng và Nguyên tắc quản lý
Nghị định này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức (như tổ chức của chị) và cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động quản lý và sử dụng viện trợ thuộc phạm vi điều chỉnh
[2]. Bên cung cấp viện trợ là các tổ chức, cá nhân nước ngoài có thiện chí, tôn trọng và chấp hành luật pháp Việt Nam. Điều này có nghĩa là, khi nhận các khoản viện trợ phi dự án, tổ chức của chị phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc quản lý và sử dụng viện trợ được quy định tại Điều 4 của Nghị định. Các nguyên tắc này bao gồm việc tuân thủ pháp luật Việt Nam, các khoản viện trợ chỉ được tiếp nhận và sử dụng khi đã được cấp có thẩm quyền của Việt Nam phê duyệt, và nguồn tiền phải là hợp pháp. Đặc biệt, cơ quan chủ quản (tức tổ chức của chị) chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng hiệu quả khoản viện trợ, đảm bảo tính công khai, minh bạch [3].Các hành vi bị cấm
Để đảm bảo tuân thủ pháp luật, chị cần lưu ý các hành vi bị cấm tuyệt đối khi sử dụng viện trợ. Nghị định 313/2025/NĐ-CP nghiêm cấm sử dụng viện trợ để phục vụ mục đích rửa tiền, tài trợ khủng bố, trốn thuế, xâm hại an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, hoặc phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghiêm cấm các hành vi sử dụng viện trợ để tìm kiếm lợi nhuận phân chia, tư lợi cá nhân, không vì mục đích nhân đạo, phát triển kinh tế xã hội, hay không vì lợi ích cộng đồng. Mọi hành vi tham nhũng, gây thất thoát, lãng phí, trục lợi, hoặc sử dụng vốn viện trợ sai mục đích đều là hành vi vi phạm pháp luật
[4]. Do đó, việc theo dõi, ghi chép và báo cáo rõ ràng về các khoản viện trợ phi dự án là vô cùng quan trọng.