Quản lý và sử dụng chất hướng thần theo quy định pháp luật
“Chào chuyên gia, tôi là dược sĩ ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, nhà thuốc tôi có một nhân viên mới đã vô ý cấp phát nhầm một loại thuốc có chứa chất hướng thần cho khách hàng mà không có đơn của bác sĩ. May mà phát hiện kịp thời và thu hồi được. Tôi rất lo lắng không biết liệu hành vi này có bị xử lý hình sự không, và nếu có thì mức độ như thế nào? Tôi muốn biết rõ để chấn chỉnh lại quy trình và bảo vệ nhân viên của mình.”
Trả lời
Hiểu rõ về Chất hướng thần và trách nhiệm pháp lý
Chất hướng thần được định nghĩa là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng. Trong lĩnh vực y tế và dược phẩm, việc quản lý và sử dụng các loại thuốc chứa chất hướng thần đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật. Với vai trò là dược sĩ, chị H.T.L và nhân viên của mình có trách nhiệm đặc biệt trong việc đảm bảo việc cấp phát thuốc đúng quy định, tránh những sai sót có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Các hành vi vi phạm và khung hình phạt
Hành vi cấp phát nhầm thuốc chứa chất hướng thần mà không có đơn của bác sĩ, dù là vô ý, có thể bị xem xét là vi phạm quy định về quản lý, sử dụng chất hướng thần. Cụ thể, Điều 259 của Bộ luật Hình sự 2015 quy định về Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần
[1].Theo Điều này, người nào có trách nhiệm trong việc sản xuất, vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh lãnh thổ Việt Nam, kê đơn, bán thuốc, giám định, nghiên cứu chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần mà thực hiện một trong các hành vi vi phạm quy định, đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về một trong các tội phạm về ma túy, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm
[1].Trong trường hợp của nhân viên chị H.T.L, hành vi "vô ý cấp phát nhầm" có thể thuộc vào nhóm "vi phạm các quy định về phân phối, mua bán, sử dụng, trao đổi chất ma túy, tiền chất" hoặc "chuyển chất ma túy, chất hướng thần hoặc chất ma túy khác cho người không được phép cất giữ, sử dụng" nếu thuốc đó được coi là chất hướng thần theo danh mục quy định
[1]. Mặc dù hành vi là vô ý và đã được phát hiện, thu hồi kịp thời, nhưng nếu hậu quả nghiêm trọng xảy ra hoặc nếu trước đó đã có tiền lệ vi phạm (xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính), thì vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.Việc tuân thủ các quy định pháp luật nói chung, từ các nghị quyết của Quốc hội
[2] đến các quy định chuyên ngành như của Tổng cục Hải quan [3], là nền tảng để đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh và dịch vụ đều hợp pháp và an toàn.Lời khuyên và biện pháp phòng ngừa
Để tránh những rủi ro pháp lý, chị H.T.L nên thực hiện các biện pháp sau: * Rà soát và chấn chỉnh quy trình: Kiểm tra lại toàn bộ quy trình cấp phát, bảo quản thuốc chứa chất hướng thần tại nhà thuốc. Đảm bảo có hệ thống kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là khâu đối chiếu đơn thuốc và thông tin khách hàng. * Đào tạo nhân viên: Thường xuyên tổ chức các buổi đào tạo, tập huấn cho nhân viên về các quy định pháp luật liên quan đến thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất, cũng như quy trình cấp phát an toàn. Nhấn mạnh tầm quan trọng của sự cẩn trọng và trách nhiệm cá nhân. * Cập nhật văn bản pháp luật: Theo dõi và cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất về quản lý dược phẩm, đặc biệt là các danh mục thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất để đảm bảo tuân thủ. * Hồ sơ, sổ sách: Duy trì đầy đủ, chính xác hồ sơ, sổ sách về việc nhập, xuất, tồn kho và cấp phát các loại thuốc này để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng.