Quản lý và kiểm soát tiền chất trong kinh doanh hóa chất
“Chào luật sư, tôi là chủ một công ty hóa chất nhỏ ở Quận 1, TP.HCM, chuyên nhập khẩu và phân phối các loại hóa chất công nghiệp. Gần đây tôi nghe nói có những quy định mới về 'tiền chất' và việc kiểm soát rất chặt chẽ, đặc biệt là liên quan đến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Công ty tôi đang nhập một số hóa chất mà tôi không chắc có bị xếp vào loại này không, và nếu có thì thủ tục sẽ phức tạp đến mức nào? Tôi lo lắng công việc kinh doanh bị ảnh hưởng.”
Trả lời
Tiền chất và mối liên hệ với vũ khí hủy diệt hàng loạt
Anh N.V.H thân mến, việc anh quan tâm đến các quy định về tiền chất là hoàn toàn chính đáng, đặc biệt khi công ty anh hoạt động trong lĩnh vực hóa chất. Theo Nghị định số 81/2019/NĐ-CP Về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, tiền chất được định nghĩa là "đơn chất hoặc hợp chất đóng vai trò quyết định được sử dụng trong bất kỳ công đoạn nào của một quá trình công nghệ để tạo thành các tác nhân hóa học, sinh học, phóng xạ hoặc hạt nhân có tính chất gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe con người và môi trường." Mục đích chính của Nghị định này là quy định về nguyên tắc, chính sách, biện pháp phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bao gồm cả việc kiểm soát các tiền chất có thể được sử dụng cho mục đích này
[1]. Do đó, không phải mọi hóa chất công nghiệp đều được coi là tiền chất theo định nghĩa này, mà chỉ những loại có khả năng được sử dụng để tạo ra các tác nhân nguy hại như trên.Đối tượng áp dụng và quy định về xuất nhập khẩu tiền chất
Nghị định số 81/2019/NĐ-CP áp dụng rộng rãi cho công dân, cơ quan, tổ chức của Việt Nam, bao gồm cả các công ty như của anh, cũng như các tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam
[2]. Điều này có nghĩa là công ty của anh, nếu có liên quan đến các loại hóa chất được xác định là tiền chất theo định nghĩa trên, sẽ phải tuân thủ các quy định về quản lý, kiểm soát để đảm bảo không bị lạm dụng vào mục đích xấu.Đặc biệt, về hoạt động xuất nhập khẩu, việc quản lý tiền chất được quy định rất chặt chẽ. Cụ thể, theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP, nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ trong việc xem xét, quyết định cho phép quá cảnh hàng hóa là vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ sẽ do Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thực hiện
[3]. Điều này cho thấy, nếu hóa chất mà công ty anh nhập khẩu được xác định là tiền chất (đặc biệt là tiền chất thuốc nổ hoặc các loại có nguy cơ cao), quy trình cấp phép quá cảnh hoặc nhập khẩu sẽ đòi hỏi sự phối hợp và chấp thuận từ nhiều cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.Nguyên tắc chung và lời khuyên cho doanh nghiệp
Việc phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được thực hiện theo quy định của Nghị định 81/2019/NĐ-CP và các quy định pháp luật có liên quan
[4]. Nguyên tắc chung luôn nhấn mạnh việc tuân thủ pháp luật, chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh và xử lý hành vi phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Để đảm bảo hoạt động kinh doanh của công ty không bị ảnh hưởng và tuân thủ pháp luật, anh nên: