Quản lý và khai thác nước mặt
“Chú Ba ở huyện Cần Giờ, TP.HCM, có một mảnh đất nhỏ ven sông, chú muốn đào ao nuôi tôm. Chú nghe nói có quy định về việc khai thác nước mặt mà không rõ lắm. Chú cần biết liệu việc lấy nước sông vào ao có phải xin phép không, và có cần phải theo dõi gì về lượng nước hay chất lượng nước không? Chú lo lắng nếu làm sai sẽ bị phạt.”
Trả lời
Khái niệm Nước mặt và trách nhiệm quản lý
Nước mặt được hiểu là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. Việc chú Ba lấy nước sông (là nước mặt) để phục vụ nuôi trồng thủy sản là hoạt động khai thác tài nguyên nước. Theo quy định pháp luật, các hoạt động liên quan đến quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng tài nguyên nước thuộc lãnh thổ Việt Nam đều thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về tài nguyên nước
[1]. Đặc biệt, các hoạt động quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên biển và hải đảo cũng cần tuân thủ các quy định liên quan[3].Quy định về cấp phép khai thác nước mặt
Việc khai thác nước mặt cho mục đích nuôi trồng thủy sản có thể cần phải xin phép tùy thuộc vào quy mô và lưu lượng khai thác. Mặc dù Luật Điện lực sửa đổi 2001 (VBHN) không trực tiếp quy định về cấp phép khai thác nước, nhưng nó đặt ra khung pháp lý chung cho việc quản lý tài nguyên nước. Các văn bản pháp luật chuyên ngành khác (như Luật Tài nguyên nước và các Nghị định hướng dẫn) sẽ quy định chi tiết về ngưỡng lưu lượng, công suất khai thác cần phải có giấy phép. Chú Ba nên liên hệ với Sở Tài nguyên và Môi trường tại TP.HCM để được hướng dẫn cụ thể về việc liệu hoạt động lấy nước sông vào ao nuôi tôm của mình có thuộc trường hợp phải xin giấy phép hay không.
Giám sát và quan trắc hoạt động khai thác nước mặt
Đối với hoạt động khai thác nước mặt, đặc biệt là từ các công trình hồ chứa thủy lợi hoặc các nguồn nước khác phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, pháp luật có quy định về việc giám sát và quan trắc. Cụ thể, việc giám sát hoạt động khai thác nước mặt đối với công trình hồ chứa thủy lợi để phục vụ nuôi trồng thủy sản được thực hiện thông qua các thông số, chỉ tiêu quan trắc như mực nước hồ, lưu lượng khai thác, chất lượng nước (nếu có) và lưu lượng đến hồ
[2].Ngay cả khi hoạt động của chú Ba không yêu cầu giấy phép khai thác, việc chủ động theo dõi các thông số như lưu lượng nước lấy vào, chất lượng nước sông đầu vào và nước thải ra (nếu có) là rất quan trọng để đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên nước bền vững. Việc này không chỉ giúp chú Ba tránh các rủi ro pháp lý mà còn bảo vệ nguồn nước và môi trường sống của tôm nuôi.