Quản lý tài nguyên nước theo lưu vực sông

Trả lời

Khái niệm và ý nghĩa của Lưu vực sông trong quản lý tài nguyên nước

Chào anh N.V.H, tôi hiểu sự lo lắng của anh về dự án khai thác cát sỏi có thể ảnh hưởng đến nguồn nước và đất đai canh tác. Để giải đáp thắc mắc của anh, trước hết chúng ta cần hiểu rõ về lưu vực sông. Theo quy định, lưu vực sông là vùng đất mà trong phạm vi đó nước mặt, nước dưới đất chảy tự nhiên vào sông và thoát ra một cửa chung hoặc thoát ra biển. Việc quản lý tài nguyên nước phải được thực hiện một cách tổng hợp, thống nhất theo lưu vực sông ^[1], bởi vì các hoạt động ở thượng lưu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hạ lưu, và ngược lại. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các dòng sông lớn như sông Tiền, chảy qua nhiều địa phương.

Nguyên tắc quản lý tài nguyên nước theo lưu vực sông

Luật Tài nguyên nước sửa đổi 2025 đã nhấn mạnh nguyên tắc quản lý tài nguyên nước phải bảo đảm thống nhất theo lưu vực sông, theo nguồn nước, kết hợp với quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác ^[1]. Điều này có nghĩa là, dù sông Tiền chảy qua nhiều tỉnh như Đồng Tháp, việc quản lý nguồn nước trên toàn bộ dòng sông phải được xem xét một cách đồng bộ, không tách rời từng địa phương. Mục tiêu là đảm bảo an ninh nguồn nước, sự công bằng, hợp lý trong khai thác, sử dụng cho tất cả các bên liên quan, bao gồm cả người dân địa phương như gia đình anh.

Vai trò của Danh mục lưu vực sông và quản lý cát sỏi

Để quản lý hiệu quả, Nhà nước đã quy định về Danh mục lưu vực sông, bao gồm danh mục lưu vực sông liên quốc gia, liên tỉnh và nội tỉnh ^[2]. Sông Tiền chắc chắn thuộc loại lưu vực sông liên tỉnh. Danh mục này là căn cứ quan trọng để thực hiện các nội dung quản lý, quy hoạch, bảo vệ, điều hòa, phân phối và khai thác tài nguyên nước.

Đối với vấn đề khai thác cát sỏi mà anh N.V.H quan tâm, Nghị định số 193/2025/NĐ-CP quy định chi tiết rằng, trường hợp trong phạm vi vùng lập quy hoạch có lưu vực sông liên tỉnh, cơ quan chủ trì lập quy hoạch vùng phải đưa nội dung quản lý cát, sỏi lòng sông vào quy hoạch ^[3]. Mục đích là để đảm bảo cát, sỏi lòng sông được khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời phải bảo đảm sự ổn định, cân bằng tự nhiên trong lưu vực sông, phù hợp với tài nguyên, trữ lượng cát, sỏi lòng sông. Các yêu cầu về bảo vệ môi trường, bảo vệ lòng, bờ, bãi sông, phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu cũng phải được xem xét kỹ lưỡng ^[3].

Điều này có nghĩa là dự án khai thác cát sỏi trên sông Tiền phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý theo lưu vực sông, đảm bảo không gây tác động tiêu cực đến môi trường, nguồn nước và sinh kế của người dân. Các cơ quan quản lý sẽ phải xem xét tác động tổng thể lên toàn bộ lưu vực sông, chứ không chỉ riêng khu vực khai thác, để bảo vệ lợi ích chung và sự ổn định của hệ sinh thái sông.