Quản lý mẫu vật loài nguy cấp, quý, hiếm
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng đồ lưu niệm ở Hội An. Mấy hôm trước, có một người dân mang đến bán cho tôi một mảnh ngà voi khá lớn, bảo là nhặt được trong rừng. Tôi thấy đẹp nên định mua về chế tác thành đồ trang sức để bán. Nhưng nghe nói ngà voi là hàng cấm, không biết có đúng không và nếu tôi mua bán thì có bị phạt gì không? Tôi lo quá.”
Trả lời
Anh N.V.T thân mến, vấn đề anh đang gặp phải liên quan đến việc mua bán mẫu vật của loài nguy cấp, quý, hiếm, cụ thể ở đây là ngà voi. Đây là một vấn đề pháp lý rất nghiêm trọng và anh cần hết sức cẩn trọng.
Định nghĩa "mẫu vật" và ngà voi
Theo quy định pháp luật, mẫu vật của loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ (gọi tắt là mẫu vật) được định nghĩa rất rộng. Nó bao gồm cá thể còn sống, đã chết, trứng, ấu trùng, bộ phận cơ thể, dịch thể hoặc các sản phẩm, dẫn xuất từ động vật, thực vật, vi sinh vật và nấm thuộc Danh mục này. Như vậy, ngà voi chính là một "sản phẩm, dẫn xuất từ động vật" và được coi là mẫu vật của loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ
[3].Chế độ quản lý và các hoạt động bị cấm
Voi là loài động vật hoang dã thuộc danh mục các loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Do đó, mọi hành vi liên quan đến mẫu vật của voi, bao gồm cả ngà voi, đều chịu sự quản lý và giám sát chặt chẽ của pháp luật. Nghị định số 136/2018/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 44/2014/NĐ-CP quy định về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc Danh mục này
[3].Đặc biệt, các hoạt động trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, mua, bán, tặng cho, vận chuyển loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ và các sản phẩm của chúng phục vụ mục đích thương mại thường bị cấm hoặc hạn chế nghiêm ngặt theo các quy định pháp luật khác. Mặc dù Nghị định này có quy định về phạm vi điều chỉnh liên quan đến tài nguyên nước và khoáng sản
[2] hay định giá đất[1], nhưng đối với các loài nguy cấp, quý, hiếm, chế độ quản lý là rất chặt chẽ.Rủi ro pháp lý khi mua bán ngà voi
Việc mua bán, tàng trữ, vận chuyển ngà voi không có giấy tờ hợp pháp hoặc không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Anh N.V.T nếu mua mảnh ngà voi này về để chế tác và bán, dù là nhặt được, vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã, nguy cấp, quý, hiếm. Mức phạt có thể rất nặng, bao gồm phạt tiền và phạt tù, tùy thuộc vào số lượng và giá trị tang vật.
Lời khuyên
Để tránh rủi ro pháp lý, anh N.V.T tuyệt đối không nên mua mảnh ngà voi này. Thay vào đó, anh nên thông báo ngay cho cơ quan kiểm lâm hoặc công an tại địa phương về việc có người đang rao bán hoặc sở hữu ngà voi để các cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành xử lý theo đúng quy định của pháp luật.