Quản lý không gian đô thị và cảnh quan
“Chào luật sư, tôi là kiến trúc sư ở Quận 2, TP.HCM. Gần đây tôi thấy nhiều dự án xây dựng mới đang làm thay đổi cảnh quan khu vực sông Sài Gòn và các công viên nhỏ. Tôi muốn hỏi, 'không gian đô thị' được hiểu như thế nào theo pháp luật, và liệu có quy định nào về việc quản lý những thay đổi này, đặc biệt là các phần cây xanh, mặt nước không? Tôi lo ngại việc này sẽ ảnh hưởng xấu đến môi trường sống của cư dân.”
Trả lời
Khái niệm "Không gian đô thị"
Theo định nghĩa, không gian đô thị là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô thị, cây xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị. Điều này có nghĩa là mọi yếu tố vật chất tạo nên bộ mặt của thành phố, từ các tòa nhà, đường phố, công viên đến sông ngòi, hồ nước, đều thuộc về không gian đô thị và có tác động đến môi trường sống, thẩm mỹ của khu vực.
Trách nhiệm trong quản lý và phát triển không gian đô thị
Việc quản lý và phát triển không gian đô thị là một hoạt động phức tạp, đòi hỏi sự tham gia và trách nhiệm của nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân. Mặc dù không có một văn bản pháp luật riêng biệt quy định chi tiết về mọi khía cạnh của "không gian đô thị" một cách tổng thể, nhưng các hoạt động liên quan đến quy hoạch, xây dựng, bảo vệ môi trường đều phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Trong đó, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện các chính sách, chế độ liên quan đến quản lý đô thị là rất quan trọng
[1].Quy định về đầu tư công và tác động đến không gian đô thị
Các dự án xây dựng mới, đặc biệt là các dự án lớn làm thay đổi cảnh quan, thường liên quan đến đầu tư công hoặc được nhà nước cấp phép. Pháp luật quy định rõ ràng về việc quản lý nhà nước về đầu tư công, quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, cũng như quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư công
[2]. Điều này đảm bảo rằng các dự án đầu tư, khi triển khai, phải tuân thủ các quy định về quy hoạch, môi trường và các tiêu chuẩn kỹ thuật khác để không làm ảnh hưởng tiêu cực đến không gian đô thị và lợi ích cộng đồng.Quản lý quy hoạch xây dựng và các yếu tố đặc thù
Đối với các yếu tố cụ thể như cây xanh hay mặt nước trong đô thị, việc thay đổi hoặc tác động đến chúng thường chịu sự điều chỉnh của các quy định pháp luật chuyên ngành về quy hoạch xây dựng, bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên nước. Ví dụ, đối với các khu vực nhạy cảm hoặc có yếu tố đặc thù như gần sân bay, các quy định về quy hoạch xây dựng và quản lý tĩnh không, bao gồm cả các công trình nhân tạo và bãi cất hạ cánh trên mặt đất, mặt nước, phải phù hợp với các chiến lược bảo vệ Tổ quốc và các quy định cụ thể về đất đai, bảo vệ công trình quốc phòng
[3]. Điều này cho thấy, bất kỳ sự thay đổi nào đối với các yếu tố cấu thành không gian đô thị đều phải được xem xét kỹ lưỡng theo các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo sự phát triển bền vững và hài hòa.