Phục hồi di sản văn hóa phi vật thể: Quy định và Thực hiện

Trả lời

Bước đầu trong việc phục hồi di sản

Việc gia đình chị mong muốn khôi phục lại nghề dệt thổ cẩm truyền thống với những hoa văn cổ kính là một hoạt động vô cùng ý nghĩa nhằm phục hồi di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc. Theo quy định pháp luật hiện hành, các hoạt động phục hồi này được khuyến khích và có quy trình cụ thể để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững. Mục tiêu chính là để tái tạo, củng cố các thực hành, giữ gìn các yếu tố, biểu đạt của di sản đang bị biến đổi hoặc đe dọa biến mất^[3]. Các quy định này áp dụng cho các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các loại hình di sản văn hóa phi vật thể^[1].

Quy trình thực hiện đề án phục hồi

Để tiến hành phục hồi di sản văn hóa phi vật thể như nghề dệt thổ cẩm của gia đình chị, cần thực hiện theo các bước sau. Nhiệm vụ phục hồi sẽ bao gồm việc phục hồi các biểu đạt, tập tục, thực hành, đồ vật và không gian thực hành liên quan đến di sản^[3]. Quan trọng nhất, chị cần lập thành Đề án hoặc nhiệm vụ trình cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Quá trình này yêu cầu sự tham gia, đồng thuận rộng rãi của chủ thể di sản (tức cộng đồng của chị) và cơ quan quản lý về di sản văn hóa cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương^[3]. Điều này đảm bảo rằng việc phục hồi sẽ phù hợp với giá trị và bản chất của di sản, không đưa những yếu tố không phù hợp vào^[2].

Đảm bảo tính nguyên bản và truyền dạy

Trong suốt quá trình phục hồi, việc duy trì tính liên tục của di sản trong thực hành đúng với giá trị, bản chất và chức năng của nó là rất quan trọng nhằm giảm nguy cơ mai một^[2]. Chị và cộng đồng cần đặc biệt chú ý không phổ biến và thực hành sai lệch nội dung di sản, cũng như không lợi dụng thực hành di sản để trục lợi^[2]. Đồng thời, chủ thể di sản có trách nhiệm duy trì hoạt động truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể trong và ngoài cộng đồng. Việc truyền dạy có thể thông qua nghệ nhân, người thực hành truyền dạy tri thức, kỹ năng và biểu đạt văn hóa cho thế hệ kế cận hoặc cho cộng đồng khác thông qua đào tạo có chủ đích^[4]. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo di sản được kế thừa và phát triển lâu dài.

Hỗ trợ và tư liệu hóa

Trong quá trình thực hiện đề án, chị cần tư liệu hóa toàn bộ quá trình phục hồi di sản. Sau khi hoàn thành, báo cáo kết quả và sản phẩm tư liệu hóa cần được gửi cho cơ quan quản lý về di sản văn hóa cấp tỉnh để đưa vào cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa^[3]. Dựa trên kết quả này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sẽ có trách nhiệm bố trí nguồn lực để đảm bảo di sản được duy trì thực hành và phát huy trong đời sống^[3].