Phơi nhiễm HIV và các biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm
“Chào Tuvannhanh, tôi là chị M. ở quận Tân Bình, TP.HCM. Tôi làm y tá ở bệnh viện. Hôm trước trong lúc lấy máu cho bệnh nhân, tôi vô tình bị kim tiêm đâm vào tay. Bệnh nhân này đang điều trị HIV. Tôi lo lắng quá, không biết mình có bị phơi nhiễm HIV không và cần làm gì ngay bây giờ. Pháp luật có quy định gì về trường hợp của tôi không ạ?”
Trả lời
Hiểu rõ về phơi nhiễm HIV và tình huống của bạn
Trường hợp của chị M. là một tình huống phơi nhiễm với HIV điển hình trong môi trường y tế. Theo định nghĩa, phơi nhiễm với HIV là nguy cơ bị lây nhiễm HIV do tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch sinh học của cơ thể người nhiễm HIV. Việc kim tiêm đã sử dụng trên bệnh nhân HIV đâm vào tay chị tạo ra một nguy cơ lây nhiễm đáng kể, đòi hỏi phải có biện pháp xử lý kịp thời và đúng cách.
Các biện pháp xử lý khẩn cấp và dự phòng sau phơi nhiễm
Khi xảy ra tình huống như của chị, việc đầu tiên cần làm là xử lý vết thương tại chỗ và báo cáo ngay lập tức cho người quản lý hoặc bộ phận y tế dự phòng của bệnh viện. Sau đó, chị sẽ cần được đánh giá nguy cơ phơi nhiễm và chỉ định điều trị dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) bằng thuốc kháng HIV (ARV) càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng 72 giờ đầu sau khi phơi nhiễm. Việc này nhằm ngăn chặn vi rút HIV nhân lên và lây nhiễm vào cơ thể. Các quy định pháp luật về phòng, chống HIV/AIDS cũng quy định các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS, bao gồm cả việc dự phòng lây nhiễm
[2]. Mặc dù Điều 1 của Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) sửa đổi 2020 có đề cập đến "Dự phòng trước phơi nhiễm với HIV bằng thuốc kháng HIV" [3], nhưng tinh thần chung của luật là bảo vệ cộng đồng và người có nguy cơ khỏi lây nhiễm HIV, bao gồm cả dự phòng sau phơi nhiễm.Quyền và trách nhiệm của người lao động y tế
Là một y tá, chị M. có quyền được bảo vệ an toàn lao động và được cung cấp các biện pháp phòng ngừa rủi ro nghề nghiệp, bao gồm cả nguy cơ lây nhiễm HIV. Cơ sở y tế có trách nhiệm cung cấp đầy đủ trang thiết bị bảo hộ, hướng dẫn quy trình an toàn và thực hiện các biện pháp xử lý khi có sự cố phơi nhiễm. Việc xét nghiệm HIV để xác định tình trạng nhiễm HIV trong mẫu máu hoặc dịch sinh học cũng là một phần quan trọng trong quy trình này
[3]. Mặc dù Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân quy định về hoạt động giám sát nói chung [1], nhưng các hoạt động này cũng góp phần đảm bảo việc thực thi hiệu quả các quy định pháp luật về y tế và phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ quyền lợi của người lao động y tế như chị.