Pháp luật về nước dưới đất
“Chào chuyên gia, tôi là nông dân ở huyện Cẩm Mỹ, Đồng Nai. Gia đình tôi đang tính khoan giếng để lấy nước tưới tiêu cho vườn cây ăn trái. Tôi có nghe nói Luật Tài nguyên nước có quy định về việc khai thác nước dưới đất, nhưng lại nghe loáng thoáng là nước dưới đất không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này. Vậy rốt cuộc là có được tự ý khoan giếng không, hay phải xin phép gì không? Tôi đang rất băn khoăn.”
Trả lời
Nước dưới đất và phạm vi điều chỉnh của Luật Tài nguyên nước 2012
Chào Anh N.V.H, băn khoăn của anh về việc khai thác nước dưới đất là hoàn toàn có cơ sở. Đúng là Luật Tài nguyên nước 2012 (Luật số 17/2012/QH13) có quy định tại Điều 1 Khoản 2 rằng: "Nước dưới đất và nước biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nước khoáng, nước nóng thiên nhiên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này."
[1]. Điều này thoạt nhìn có vẻ mâu thuẫn hoặc gây hiểu lầm rằng nước dưới đất hoàn toàn không bị điều chỉnh bởi luật.Nguyên tắc quản lý tổng hợp tài nguyên nước
Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng quy định tại Điều 1 Khoản 2 chỉ giới hạn về *phạm vi điều chỉnh chung* của Luật này đối với một số loại nước nhất định. Trên thực tế, Luật Tài nguyên nước 2012 vẫn đặt ra các nguyên tắc quản lý rất quan trọng liên quan đến nước dưới đất. Cụ thể, Điều 3 Khoản 2 của Luật này nêu rõ: "Tài nguyên nước phải được quản lý tổng hợp, thống nhất về số lượng và chất lượng nước; giữa nước mặt và nước dưới đất; nước trên đất liền và nước vùng cửa sông, nội thủy, lãnh hải; giữa thượng lưu và hạ lưu, kết hợp với quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác."
[2]. Điều này khẳng định rằng, dù không nằm trong phạm vi điều chỉnh *trực tiếp* cho mọi khía cạnh, nước dưới đất vẫn là một phần không thể tách rời trong quản lý tổng hợp tài nguyên nước.Quy hoạch và khai thác nước dưới đất
Việc quản lý tổng hợp này còn được thể hiện rõ trong công tác quy hoạch. Theo Điều 16 Khoản 1a của Luật số 34/VBHN-VPQH năm 2018 (Văn bản hợp nhất của Luật Tài nguyên nước), nguyên tắc lập quy hoạch về tài nguyên nước phải "Bảo đảm tính toàn diện giữa nước mặt và nước dưới đất, giữa khai thác, sử dụng tài nguyên nước với bảo vệ tài nguyên nước, phòng, chống và khắc phục hậu quả tác hại do nước gây ra"
[3]. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động khai thác, sử dụng nước dưới đất, bao gồm cả việc khoan giếng tưới tiêu của gia đình anh, đều phải nằm trong khuôn khổ của các quy hoạch tài nguyên nước đã được phê duyệt và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan về bảo vệ, khai thác tài nguyên nước.Do đó, để biết chính xác việc khoan giếng của gia đình anh có cần xin phép hay không, anh cần tìm hiểu các quy định cụ thể của địa phương (tỉnh Đồng Nai) và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Tài nguyên nước về việc cấp phép khai thác nước dưới đất cho mục đích nông nghiệp. Thông thường, việc khai thác với lưu lượng nhỏ cho sinh hoạt hoặc nông nghiệp quy mô hộ gia đình có thể được miễn giấy phép hoặc chỉ cần đăng ký, nhưng với quy mô lớn hơn hoặc ở khu vực có nguy cơ cạn kiệt, ô nhiễm thì sẽ cần giấy phép.