Phân lũ trong phòng chống thiên tai
“Chị M.T.H, một nông dân ở huyện Thanh Chương, Nghệ An, đang lo lắng về việc mùa mưa lũ năm nay có thể sẽ lớn. Chị nghe nói chính quyền có thể thực hiện "phân lũ" để giảm áp lực cho đê điều ở hạ lưu. Chị muốn biết việc phân lũ này được quy định thế nào, liệu có ảnh hưởng đến đất đai, hoa màu của gia đình chị không và ai sẽ chịu trách nhiệm nếu có thiệt hại?”
Trả lời
Khái niệm và mục đích của Phân lũ
Chào chị M.T.H, việc phân lũ là một biện pháp khẩn cấp trong công tác phòng, chống thiên tai, đặc biệt là lũ lụt. Theo định nghĩa, phân lũ là việc chuyển một phần nước lũ của sông sang hướng dòng chảy khác. Mục đích chính của việc này là để giảm áp lực nước lên hệ thống đê điều chính, làm chậm lũ, bảo vệ các khu vực dân cư và cơ sở hạ tầng quan trọng ở hạ lưu, đặc biệt trong những tình huống lũ lớn vượt quá khả năng chịu đựng của đê. Các hoạt động liên quan đến quy hoạch phòng, chống lũ của tuyến sông có đê, quy hoạch đê điều, quản lý, bảo vệ đê, hộ đê và sử dụng đê điều đều thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đê điều
[1].Quy định về việc Phân lũ khẩn cấp và các hành vi bị nghiêm cấm
Pháp luật hiện hành quy định rất rõ về các trường hợp được phép thực hiện phân lũ và các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến đê điều và công trình phân lũ. Cụ thể, việc nổ, phá gây nguy hại đến thân đê là hành vi bị nghiêm cấm, *trừ trường hợp khẩn cấp* được người có thẩm quyền quyết định nổ, phá nhằm phân lũ, làm chậm lũ để hộ đê
[2]. Điều này cho thấy việc phân lũ chỉ được thực hiện khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền trong tình huống cực kỳ cấp bách để bảo vệ an toàn cho cộng đồng lớn hơn. Ngoài ra, việc vận hành trái quy chuẩn kỹ thuật đối với công trình phân lũ, làm chậm lũ cũng là hành vi bị nghiêm cấm [2]. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt khi vận hành các công trình này.Trách nhiệm và giám định thiệt hại
Nếu việc phân lũ được thực hiện theo đúng quy định pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền trong tình huống khẩn cấp, thì đây là một biện pháp cần thiết để giảm thiểu thiệt hại tổng thể do lũ gây ra. Tuy nhiên, việc thực hiện phân lũ có thể gây ảnh hưởng đến đất đai, hoa màu của người dân trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp. Mặc dù các điều luật cụ thể về bồi thường thiệt hại trực tiếp từ việc phân lũ không được đề cập chi tiết trong các văn bản trên, nhưng trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc cần xác định mức độ thiệt hại, hoạt động giám định tư pháp có thể được yêu cầu. Luật này quy định về giám định viên tư pháp; tổ chức giám định tư pháp; người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc; hoạt động giám định tư pháp; chi phí giám định tư pháp, chế độ, chính sách trong hoạt động giám định tư pháp và trách nhiệm của cơ quan nhà nước đối với tổ chức, hoạt động giám định tư pháp
[3]. Điều này có thể áp dụng để đánh giá khách quan các thiệt hại phát sinh, làm cơ sở cho việc xem xét các chính sách hỗ trợ hoặc bồi thường (nếu có) từ Nhà nước theo các quy định khác về phòng chống thiên tai và hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng.